گیـله لـو

زنده یاد استاد جواد معروفی سال 1291 در تهران چشم بر جهان گشود. مادرش عذرا و پدرش موسی از شاگردان برگزیده درویش خان و از موسیقی دانان بزرگ دوره خود بود. پنج سال داشت که خواهرش نرگس به دنیا آمد. چند سال بعد در همان دوره کودکی مادرش را از دست داد و در خانواده پدری بزرگ شد. ابتدا موسیقی را از پدر می آموخت و تار می نواخت و با نواختن ویولن نیز آشنا شد. بعد از دوره ابتدایی، در چهارده سالگی در دوره ای که وزیری مدیر هنرستان موسیقی بود، به آنجا رفت و به تحصیل مشغول شد. به پیانو روی آورد و نزد خانم تاتیانا خاراطیان به یادگیری تکنیک نوازندگی پیانوی کلاسیک مشغول شد. اتودها و پرلودهای شوپن، سوناتهای موتسارت، بتهوون، شوبرت و فوگ های باخ را با مهارت می نواخت. در کناد موسیقی کلاسیک، موسیقی ایرانی را هم ادامه داد و تحصیلات موسیقی را نزد علی نقی وزیری کامل کرد. 

در هجده سالگی با شمس زمان ازدواج کرد که حاصل این ازدواج چهار فرزند بود. منوچهر، شکوه زمان (گیتی)، ژیلا و فرهاد. در سال هزار و سیصد و دوازده (در بیست و یک سالگی) به دلیل استعداد شگرفش در موسیقی به استخدام وزارت فرهنگ وقت در آمد و معلم موسیقی مدارس تهران شد و به آموزش سلفژ و دیکته موسیقی در هنرستان پرداخت. او از سال هزار و سیصد و نوزده هم زمان با افتتاح رادیو به این موسسه پیوست و سال ها تک نواز پیانو بود. از سال هزار و سیصد و سی و دو به سرپرستی موسیقی رادیو منصوب شد و همزمان با آن به عضویت شورای عالی موسیقی نیز در آمد. معروفی همچنین رهبر ارکستر شماره یک و رهبر ارکستر بزرگ گلها بود. او تنظیم آهنگ های شیدا، عارف، رکن الدین خان و درویش خان و بسیاری دیگر از آهنگسازان معروف ایرانی را به عهده داشت. خودش می گوید: از بدو تاسیس رادیو در سال هزار و سیصد و نوزده در آنجا هم مشغول شدم. در آن موقع سنی نداشتم ولی هم نوازنده پیانو بودم و هم رهبر ارکستر شماره یک. سال اولی که رادیو تاسیس شد، در اولین ارکستر رادیو این نوازنده ها بودند: صبا، حبیب سماعی، حسین تهرانی، مرتضی نی داوود و خود من. بعدها که برنامه گلها تاسیس شد من رهبر ارکستر آن شدم و نوازنده پیانو و سولیست هم بودم. برای ارکستر گلها هم قطعاتی تنظیم می کردم. او در نواختن پیانو برای موسیقی ایرانی، از روش مشیر همایون بیشتر از مرتضی محجوبی اقتباس می کرد. اما شیوه ای ویژه و یکتا داشت که تکنیک در آن آشکار بود. معروفی بیش از چهل سال سابقه فعالیت در زمینه آهنگسازی دارد. معروفی و پدرش نخستین کسانی محسوب می شوند که قطعاتی در دامنه موسیقی ایرانی برای پیانو ساخته و تنظیم کرده اند. اولین قطعه ای که معروفی ساخت ترانه های خیام بر اساس رباعیات خیام بود که در سال هزار و سیصد و پانزده اجرا شد.

از جمله خدمات فرهنگی و آموزشی استاد می توان به سال های تدریسش در دانشگاه تهران اشاره کرد. در آن زمان روش ساخت آهنگ و فرم های اصیل موسیقی را تدریس می کرد. استاد در سال های عمرش در دانشگاه تهران و هنرستان موسیقی شاگردان بسیاری تربیت کرد که خودشان از هنرمندان به نام کشور هستند. اردشیر روحانی، افلیا پرتو، انوشیروان روحانی، پرویز اتابیگی (اتابکی)، مهین زرین پنجه و ساسان محبی. خودش می گوید: سبک من را انوشیروان روحانی، اردشیر روحانی، افلیا پرتو، مهین زرین پنجه و ساسان محبی خوب می نوازند. آنها شاگردان خوبم بوده اند. آنها هم موسیقی ایرانی را می دانند و هم موسیقی غربی را. موسیقی ایرانی را وقتی به شاگرد درس می دهیم که دست روان داشته باشد و موسیقی کلاسیک را زده باشد. چون موسیقی کلاسیک دست را روان و نت خوانی را قوی می کند. بعدا موسیقی ایرانی به او درس می دهیم، چون موسیقی ایرانی تکنیک مفصلی دارد. 

جواد معروفی فردی فروتن، خوش مشرب و صمیمی بود. شاید بتوان گفت از جمله کسانی بود که در طول عمر هنری خود سعی وافری درآشتی موسیقی سنتی و غربی داشت. جواد معروفی بامداد سه شنبه 16 آذر 1372 در تهران در گذشت.

روحش شاد؛ یادش گرامی