گیـله لـو

مطرب عشق عجب ساز و نوايي دارد

نقش هر نغمه که زد راه بجايي دارد

عالم از ناله ي عشاق مبادا خالي

که خوش آهنگ و فرح بخش هوايي دارد

بيست و چهارم ارديبهشت ماه، سالروز تولد هنرمند گرامي زنده ياد استاد «پرويز مشکاتيان» است.انساني که در زنده ماندن جسم رنجور و بي رمق موسيقي، نقش ارزنده اي داشت.اگر نبود خلاقيت و همت تني چند از عزيزاني مانند او، معلوم نبود که امروز از موسيقي ايران چه باقي مانده بود. هر چه باشد نقش کانون چاووش و گروه هاي عارف و شيدا در ايجاد چشم اندازهاي نوين در موسيقي اصيل ايراني غير قابل انکار است و پرويز مشکاتيان يکي از اعضاي موثر اين حرکت بالنده بود.

پرويز مشکاتيان را مي توان از چند منظر مورد توجه قرار داد: نويسنده اي توانا، نوازنده اي چيره دست، آهنگسازي خلاق و انساني صميمي.

مشکاتيان نويسنده‌اي است توانا، نثر اديبانه ي او در شماره هاي متعدد ماهنامه ي دنياي سخن و همچنين نوشتار شعر گونه ي او درباره ي زنده ياد فريدون مشيري و... گواه اين مدعاست. معلومات فوق العاده ي ايشان در زمينه ي شعر و ادبيات و همنشيني با شاعران بزرگواري مانند اخوان ثالث، سايه، فريدون مشيري و شفيعي کدکني و همچنين زبان پر از کنايه و طنز تلخ، نوشته هاي او را آراسته است. ضمن اينکه مشکاتيان شعر هم مي سرايد. مشکاتيان نوازنده اي چيره دست است، چه سنتورش و چه سه تارش. در حالي که در اين روزها بسياري از افراد به علت ضعف نوازندگي، سعي مي کنند قسمت اعظم آثار خود را با رنگها و تصانيف سطحي پرکنند و با اين وجود گاهي اوقات مجبورند تمام برنامه را در چهل دقيقه ضبط کنند، گمان نمي کنم که فردي علاقمند به موسيقي يافت شود که از نوازندگي طولاني مشکاتيان در آستان جانان و قاصدک سرخوش نشود.

مشکاتيان آهنگسازي خلاق است. اگر چه اين يک قانون کلي است که کميت با کيفيت در تضاد است، بدين معني که افرادي که مي خواهند تعداد کارهاي ارايه شده را افزايش دهند، مجبورند به سطحي نگري و ابتذال روي آورند، اما مشکاتيان از اين قانون استثناست. انتشار پانزده اثر در عرض پانزده سال (بيداد، آستان جانان، ماهور، دستان، نوا، دود عود، گنبد مينا، جان عشاق، لاله ي بهار، صبح مشتاقان، مژده ي بهار، افق مهر، وطن من، کنسرت افشاري مرکب، قاصدک) که قطعا از آثار ماندگار موسيقي ايرانند، نشان از ذهن خلاق مشکاتيان دارد. البته در ميان اين آثار در حق دو اثر جفا شده است، يکي صبح مشتاقان که اميد بخش حضور خواننده ي تواناي ديگري شد،اما متاسفانه علي جهاندار آثار ديگري ارائه نکرد، ضمن اينکه اين اثر بر خلاف ديگر آثار مشکاتيان، تجديد انتشار نشد و سالهاست که ناياب است. به همين دليل صبح مشتاقان تا حدودي ناشناخته باقي مانده است. اثر ديگر قاصدک است که با همه عظمتي که دارد، هنوز به طور رسمي منتشر نشده است هر چند گمان مي کنم همه اين اثر را شنيده باشند.

ارايه شعر نو با موسيقي ايراني يکي از ضروريات مورد نياز جامعه است که مشکاتيان با ساخت تصانيف رزم مشترک، هست شب، قاصدک، لحظه ديدار و سرو آزاد، ضمن اينکه به نيازهاي جامعه پاسخ گفت، مهارت خود را در تلفيق شعر نو با موسيقي ايراني نشان داد. مشکاتيان انساني است صميمي و مهربان.

اگر چه برخي بر اين اعتقادند که قطع همکاري مشکاتيان و شجريان به هر دو نفر لطمه زد، اما واقعيت اين است که اين دو استاد بزرگوار، جداگانه هم توانستند آثار زيبايي بيافرينند از جمله همکاري مشکاتيان با خوانندگاني چون ايرج بسطامي، علي جهاندار و شهرام ناظري، بيانگر استمرار تواناييهاي مشکاتيان است.

ساقي بيا که شاهد رعناي صوفيان

ديگر به جلوه آمد و آغاز ناز کرد

اين مطرب از کجاست که ساز عراق ساخت

و آهنگ بازگشت ز راه حجاز کرد

 روحش شاد؛ يادش گرامي