نوشتاری برای استاد «محمدرضا شجریان: استاد برازنده نامش
امسال اتفاق عجیبی در عرصه هنر رخ داد و آن رسیدن تعداد زیادی از هنرمندان به دهه هفتم زندگیشان بود؛ دههای که باید آن را پختگی کامل هنرمندان از عرصه نقاشی گرفته تا گرافیک، خط و سینما دانست.
در عرصه موسیقی نیز «محمدرضا شجریان» که شاید از معدود آدمهایی باشد که نامش برازنده استادی است، ۷۰ ساله شد؛ سنی که از یک طرف میتواند منجر به اتفاقات خجستهای برای یک هنرمند باشد و از طرف دیگر ممکن است مشکلاتی را برای ادامهی راه حرفهای او بهوجود آورد. برای مثال این اتفاق را میتوان برای بسیاری از نوازندگان تجسم کرد. بسیاری از بنامان این عرصه که به این سن رسیدهاند، دیگر شکوفایی سالهای پیش از آن را نداشتند. برای مثال میتوان از «استاد علیاکبر شهنازی» نام برد که در دههی هفتم زندگی خویش هیچگاه نتوانست آنگونه بنوازد که در سالهای جوانی.
در این میان اما استثنایی نیز وجود دارد که از جملهی آن میتوان به استاد «بیگچهخوانی» نوازندهی برجستهی تار اشاره کرد که تا آخرین روزهای حیات خویش همچنان با تبحر و مهارت مینواخت و هر روز نیز بهتر از گذشتهاش.
بر آواز نیز وضعیت به همین منوال است. به شکل طبیعی زمانی که سن بالا میرود، توانایی فرد برای خواندن آواز با افت مواجه میشود، اما برای من که به عنوان آهنگساز در آثار سالهای اخیر استاد شجریان حضور داشتهام و همچنین اعضای گروه و مهمتر از آن مخاطبان او باعث تعجب و حیرت است که ایشان در این سن و سال همچنان چون گذشته در کمال پختگی و سلامت آواز به اجرای قطعات میپردازند، آنقدر که گاهی شنونده را شوکزده میکنند.
با شنیدن آثار او به هیچ عنوان این مسأله به ذهن مخاطب خطور نمیکند که این قطعات را آوازخوانی ۷۰ساله است که اجرا میکند.
شاید باید برای این موضوع بیش از همه برای شنوندگان و دوستداران این استاد خوشحال و خرسند بود که این اتفاق رخ داده است. برای این مسأله البته میتوان دلایل گوناگون برشمرد. او از ۴۰ سال قبل به پختگی در آواز رسیده است و این ماجرا همچنان در وی وجود دارد. نکته جالب در این میان این است که او در تمامی این سالها سلامت آواز خود را با استفاده از تمرین و کار مداوم نگه داشته است و گاهی مانند یک هنرجو هر روز و هر روز به تمرینات گسترده میپردازد؛ اتفاقی که بسیاری از اساتید آنرا نادیده انگاشته و گمانشان این است که دیگر زمان تمرین برای آنها گذشته است و اتفاقاً به همین خاطر است که سنشان از زمانیکه میگذرد، دیگر نمیتوانند مهارت سابق را داشته و به همان استادی قبل به اجرای آواز بپردازند.
از طرفی آقای شجریان در تمام سالهایی که فعالیت هنری داشته است، بسیار سالم زندگی کرده و همین عامل مهمی در حفظ ارزشهای هنری وی بوده است. متأسفانه بسیاری از هنرمندان همنسل ایشان و همچنین جوانان بعد از فعالیت در عرصه هنر به خصوص زمانیکه به شهرتی در این زمینه دست پیدا میکنند، از زندگی سالم فاصله میگیرند و بعد از مدت زندگی هنری خود را به شکل کامل فراموش کرده یا آنرا فدای عوامل دیگر میکنند.
شاید در این مجال اندک نتوان درباره خصوصیات آوازی استاد شجریان، سخن گفت، اما در سخنان کوتاه نمیتوان این مسأله را نادیده گرفت که مهارت او در هر سه بخش بم، میانه و اوج به شکل غیر قابل انکار و نمونهای استثناییست.جنس دلنشین صدای استاد شجريان و همچنین مهارتش در شعر از دیگر نقاط قوت کار اوست... مجيد درخشاني
