زنده ياد «محمود محمودی خوانساری» به سال 1313 درمحله ری سان شهر خوانسار دیده به جهان گشود و در خانواده ای مذهبی تربیت و پرورش یافت. پدرش حجه الاسلام سيد جمال الدين محمودی، از روحانیون خوشنام خوانسار بود و تسلّط نسبی محمودی خوانساری بر زبان عربی و تعليمات دينی را می توان حاصل 13 سال زندگي در کنار پدرش دانست.

ذوق و علاقه به خواندن از ایام کودکی در وجودش جوانه زد. نخست یک دوره کوتاه از تعالیم کمال دهگان بهره گرفت، آنگاه برای ادامه تحصیل عازم تهران شد و تصمیم گرفت هنر آواز و صدایش را بیش از پیش تربیت کرده و به کمال رساند.

اولین کسی که به هنر محمودی پی برد و جذب صدای او شد، ابوالحسن صبا بود و محمودی در محضر او کار آواز را به طور مستمر دنبال کرد و به فراگیری ردیف های آواز پرداخت. چندی نیز در نزد دکتر منوچهر جهانبگلو منتقد و کارشناس موسیقی، معلومات خود را در زمینه ردیف های آواز ایرانی تکمیل کرد.

با گوش دادن به نوارهای اساتید فن آواز، سید حسین طاهرزاده، رضا قلی میرزای ظلی و ادیب خوانساری و تمرین و ممارست بسیار نيز، هنر خود را رشد داده و به مرحله پختگی رساند و به عنوان یکی از خوانندگان طراز اول مطرح گردید.

محمودی پس از سه سال همکاری با رادیو شیراز، فعالیت هنری خود را در رادیو تهران آغاز کرد و آثار ارزشمندی در این رشته از هنر ارائه داد. در حدود 130 برنامه از گلهای رنگارنگ، برگ سبز، گلهای تازه و شاخه گل با صدای او ضبط و پخش شد.

در برنامه گلها با نوازندگان نامداری چون مرتضی محجوبی، احمد عبادی، علی تجویدی، فرامرز پایور و ... همکاری داشت و به ویژه برنامه های محمودی با اسدالله ملک در خاطره ها به یاد ماندنی است.

خوانساری در اجرای آواز از دل و جان مایه می گذاشت و می توان گفت سبکی خاص خود، در موسیقی آوازی ایجاد کرد. فهم و شناختش از شعر قوی بود و این توانایی در بیانش تاثیر فراوان نهاد. اگرچه در تاریخ دوم اردیبهشت 1366 در گوشه عزلت چشم از جهان فروبست، اما صدای او جاویدان خواهد ماند. او هنرمندی بود که به موسیقی اصیل ایرانی وفادار ماند. مردی محجوب و فروتن بود که به واسطه خصائل ذاتیش در نهایت پاکی و سادگی زیست. 

         روحش شاد يادش گرامي

«حسن يوسف‌‌ زماني» هنرمند و آهنگساز كه چند ماهي با بيماري سرطان دست و پنجه نرم مي‌كرد، دار فاني را وداع گفت.

حسين يوسف زماني، آهنگساز و برادر زنده ياد حسن يوسف زماني گفت: برادرم به دليل ابتلاء‌به سرطان ريه دوران سختي را در چند ماه اخير گذراند تا در نهايت جان به جان آفرين تسليم كرد.

مرحوم يوسف زماني در ايامي كه مقيم كانادا بود در ترويج موسيقي سنتي و اصيل ايراني سعي و اهتمامي جدي داشت و چندين كنسرت در شهرهاي مختلف به صحنه برد.

حسن يوسف زماني در زمينه موسيقي فولكلور، سنتي يك صدايي (ملودي)، سنتي و موسيقي اركسترال آهنگ هاي زيادي ساخته و اجرا كرد و به گفته خودش در يكي از مصاحبه‌ها بيش از يكصد و بيست قطعه آهنگ با كلام و بدون كلام جديد اجرا نشده در گنجينه ساخته‌هاي خود داشت.

مهمترين و شناخته شده‌ترين كار يوسف زماني مرحوم، اشك مهتاب و دولت عشق نام دارد كه با خوانندگي استاد شجريان در دستگاه ماهور ساخته شده بود.

                  روحش شاد يادش گرامي

"رندان مست" اولین اثر استاد «محمدرضا شجریان» به همراهی گروه شهناز بزودی به بازار عرضه خواهد شد.

آلبوم رندان مست شامل قطعاتی است که در کنسرت خرداد و مهر ۱۳۸۷ در تهران اجرا شده است. این اثر در مایه همایون بوده و اشعار منتخب آن از مولانا، حافظ، سعدی و ملک الشعرای بهار می‌باشد.منبع : دل آواز 

يك آهنگساز از مديران صدا و سيما درخواست كرد تا پاسخ اعتراض «محمدرضا شجريان» را كه يكي از نمونه‌هاي نادر فرهنگ و هنر ايران زمين است، را افرادي بدهند كه اعتبار فرهنگي دارند.

«مهدي حبيبي» پژوهشگر موسيقي و آهنگساز كه سال‌ها در صدا و سيما فعاليت داشته با اعتراض به برخورد رسانه‌ها در برابر استاد آواز ايران گفت، بهتر است پاسخ محمدرضا شجريان را بزرگان بدهند، زيرا او يك هنرمند جامع‌الشرايط بين‌المللي است و آثارش نه‌تنها در مشرق زمين بلكه براي معرفي موسيقي ايران و شرق در كشورهاي غربي نيز تاثيرگذار بوده است.

حبیبی افزود، محمدرضا شجريان با تمام جريانات اجتماعي همراه بوده و از اين رو نمي‌تواند شاهد باشد تا آثارش در جايي استفاده مي‌شود كه تناسبي با شرايط اجتماعي روز ندارد، لذا اعتراض ايشان به‌ پخش آثارش در شرايط فعلي طبيعي است.

اين پژوهشگر با تاكيد بر اين نكته كه پاسخ‌دهندگان به محمدرضا شجريان بايد داراي اعتبار فرهنگي باشند، تصريح كرد، متاسفانه افرادي كه تاكنون پاسخ اعتراض استاد آواز ايران را داده‌اند، از بزرگان عرصه فرهنگ و هنر و يا مديريت نبوده و نيستند و يكي از ناراحتي‌هاي ما به‌عنوان شاگردان اين استاد بزرگ دراين نكته است كه افرادي كه هيچ‌گونه اعتبار فرهنگي ندارند، پاسخگوي اعتبار جهاني محمدرضا شجريان شده‌اند. 

حبيبي تصريح كرد، شجريان يك شخصيت فرهنگي و هنري جداي از خواننده بودنش است و در تمام پنجاه سال فعاليت جهاني خود بزرگان فرهنگ و ادب ايران زمين را همچون حافظ، بيدل ، سعدي، خاقاني و ... به جامعه جهاني معرفي كرده است و بسياري حافظ را با صداي شجريان مي‌شناسند، پس ايشان يكي از افتخارات بزرگ جهاني محسوب مي‌شود.

اين آهنگ‌ساز در بخش ديگري از گفته‌هاي خود افزود، استفاده از آثار موسيقيايي محمدرضا شجريان براي رسانه‌هاي دنيا نوعي گرايش و تعليم درست نسبت به فرهنگ مشرق زمين است، زيرا ايشان يكي از بهترين نمادهاي فرهنگي در اين عرصه محسوب مي‌شوند و استفاده از آثارشان امتياز بزرگي است، نه اينكه همچون رسانه ملي ما نسبت به ايشان و پخش آثارشان موضع غير فرهنگي شود و آثار اين استاد بزرگ را مسكوت نگه دارند.

حبيبي افزود، محمدرضا شجريان بي‌شك متعلق به هيچ جريان سياسي نيست و تنها نماد واقعي از يك انسان فرهنگي محسوب مي‌شود، پس هيچ‌كس نمي‌تواند ادعا كند كه او سياسي است و در اين عرصه جريان‌سازي مي‌كند، لذا مطبوعات و رسانه‌هاي ما بايد حرمت ايشان را حفظ كنند و با برخوردهاي ناروا شجريان را از عرصه‌هاي فرهنگ و هنر حذف نكنند.

 اين آهنگ‌ساز تاكيد كرد، فراموش نكنيد كه رسانه‌هاي ما در برابر استاد آواز ايران آنقدر ضعيف هستند كه بي‌شك قادر نيستند، در برابر توانايي‌هاي ايشان موضوع بگيرند، اما با اين حال احترام به اين شخصيت برجسته فرهنگي وظيفه تك‌تك ماست، زيرا توانايي‌هاي بي‌اندازه‌ي ايشان در عرصه شعر و هنر به‌قدري است كه امثال صداو سيما و يا روزنامه‌هاي مختلف نمي‌توانند، دربرابرشان موضع منفي بگيرند و ايشان را وابسته به‌ يك جريان سياسي معرفي كنند.

اين آهنگ‌ساز در بخش ديگري از صحبت‌هايش با تاكيد بر اينكه استاد آواز ايران در دل همه‌ي مردم جهان جا دارد، افزود، حتي كساني كه در كشورهاي ديگر شناخت كافي نسبت به ايران زمين ندارند، شجريان و آوازش را مي‌شناسند و فراموش نكنيد كه او يك انسان متدين و متعهد به اخلاق اسلامي است و يكي از معدود افرادي است كه قرآن مي‌خواند و بسياري از قاريان برجسته‌ي دنيا از محضر ايشان درس مي‌گيرند،پس امثال من احساس كرديم كه بايد حس بدي را كه امروز از طريق رسانه‌ها نسبت به ايشان منتقل مي‌شود بازشناسي كنيم و بگوييم كه «ربناي» شجريان و صداي او يك آواي جهاني است و خواهش داريم تا رسانه‌ها به جاي ايجاد شبهه به وجوه‌ اخلاقي و مذهبي ايشان توجه كنند و فراموش نكنند كه شجريان انساني خيرخواه و دلسوز نوع بشر است.

پژوهشگر موسيقي و آهنگساز در پايان گفت، استاد آواز ايران بي‌شك نمونه يك انسان كامل است و تمام جنبه‌هاي انساني در وجودش متبلور شده است و متاسفانه رسانه‌هاي ما به اين نكته توجهي ندارند و تلاش مي‌كنند با گرايش‌هاي سياسي، نام شجريان را خدشه‌دار كنند. منبع : ايسنا  

پنجاه سال از مرگ قمر الملوک وزیری، پرآوازه ترین خواننده زن آوازهای سنتی ایران می گذرد.

درباره او تاکنون بسیار گفته و نوشته اند ولی شاید حق مطلب آن گونه که باید ادا نشده باشد. بیشتر گفته ها و نوشته ها نگاه به صفات پسندیده اخلاقی و رفتار های انسان دوستانه او دارد. و کمتر نقش حضور او در پیشبرد جامعه موسیقی و گسترش صحنه های فرهنگی بر روی زنان بررسی شده است.

این که قمر "یتیم نواز" بود و هر چه در می آورده خرج مستمندان می کرده و حتی سگ ها و گربه ها را از بزرگواری های خود بی نصیب نمی گذاشته، البته قابل ستایش است. ولی این ها نیست که قمر را "قمر" ساخته است. زنان و مردان بسیار دیگری را می توان پیدا کرد که به این گونه صفات انسانی آراسته اند.

حدیث قمر چیز دیگری است. حتی حسن خدادادی صدای او که یاری به استادان موسیقی جلائی به حد کمال یافته بود، اهمیتی همپای نقش اجتماعی حضور او بر صحنه ندارد.

همزمان با قمر و پس از او خوانندگان خوش صدای بسیار پیدا شدند. قمر زمانی سر بر آورد که جامعه فرهنگی ایران در جریان، ااتهاب و دگرگونی بود و در هز حوزه به دنبال کسانی می گشت که آن را نمایندگی کنند. قمر در عرصه موسیقی سنتی به کار گرفته شد که سال های دراز همچنان "مردانه" باقی مانده بود.

موسیقی مردانه با اجرای مردانه و برای جمع شنوندگان مردانه. او در نخستین کنسرت خود در سال 1303 در گراند هتل تهران این قاعده سنتی را در هم ریخت. ظرافت زنانه صدای خود را در آوازها ریخته و نه تنها برای مردان که برای همگان خواند. همگان در این جا واقعا همان معنای همگان را می دهد. مخاطبان دیگر محدود به اعیان و اشراف نبودند. قمر از آن پس حتی بنابر طبع تنگدست نواز خود بیشتر رغبت به خواندن برای فرودستان داشت تا فرادستان. از این بابت نیز کنسرت گراند هتل را باید حادثه بزرگ به شمار آورد. و این حادثه بزرگ ثمرات دیگری نیز به بار آورد.

برای نخستین بار زنی دلاور بی هیچ حجاب و نقاب در برابر هزاران چشم مشتاق به روی صحنه می رفت و با این کار دیواره ترس را از پیش پای زنان هنرمند دیگر بر می داشت و راه را برای گام نهادن آنان بر صحنه هموار می کرد. او با این کار از سوی دیگر توصیه دوستان شاعر خود ایرج و عشقی و عارف را به کار می بست که زنان را به "رفع حجاب" تشویق می کردند.

تصنیف ها

                                   طرحي از چهره قمر از مرتضي مميز

در اهمیت نخستین کنسرت گراند هتل که کنسرت های دیگری را نیز به دنبال آورد همچنان می توان گفت یکی هم این که شاعران و موسیقیدانان نوآور را بر انگیخت که با تکیه بر امکانات صوتی قمر به تصنیف ساری های تازه روی آورند. شاعران آرزو می کردند که شعرهایشان را قمر بخواند و روشنفکران زمانه هم شیفته او بودند.

شعر و آهنگ پنج تصنیف او از عارف قزوینی است که معروف ترین آن "مارش جمهوری" و " تا رخت مقید نقاب است" (در نکوهش حجاب زنان) است.

متن دو تصنیف او نیز از ایرج میرزاست؛ مرگ مادر و عاشقی با محنت بسیار. آهنگ شش تصنیف او نیز از استادش مرتضی نی داوود است. و اما رکورد تصنیف ساری برای قمر را محمد علی امیرجاهد (روزنامه نگار و مدیر سالنامه پارس) شکسته است.

امیرجاهد گفته است در طول شش ماهی که کمپانی صفحه پرکنی برای ضبط صدای قمر به تهران آمده بود، هر هفته 2 تصنیف برای او ساخته است. با یک حساب سر انگشتی می شود 48 تصنیف و به این ترتیب می توان حدس زد که در طول سال ها همکاری با قمر شمار تصنیف های او به 200 نزدیک خواهد شد. در میان تصنیف های او " جان من" ، "هزار دستان"، "گردش " و "امان از این دل"رواج و شهرت بیشتری یافته است.

توصیفات

گفتیم که قمر پس از نخستین کنسرت خود در گراند هتل مهر و علاقه همه اقشار اجتماعی را به سوی خود جلب کرد. دولتمندان مقتدر آنچنان مجذوب او شده بودندکه برایش هدیه های گران می فرستاند. روشنفکران زمانه هم دلباخته او بودند و در وصفش شعرها می سرودند. مردم و مردم کوچه بازار نیز زن دلاور و قهرمانی یافته بودند که از میان خودشان برخاسته بود.

در میان وصف پردازی های شاعران شاید هیچ کدام چون شعر ملک الشعرای بهار حق مطلب را ادا نکرده باشد:

صد قرن هزار ساله باید

تا یک قمرالملوک زاید

ایران که دو صد قمر ندارد

هر زن که چنین هنر ندارد

بگذار برایمان بماند

آواز فرح فزا بخواند

زان زمزمه های آسمانی

بر مرده دلان دهد جوانی

محمد حسین شهریار نیز که شبی را در محفل قمر گذرانیده عاشقانه ای در وصف او سروده و در آن به عاشق ترین عاشقان او ایرج نیر اشاره کرده است.

از کوری چشم فلک امشب قمر اینجاست

آری قمر امشب به خدا تا سحر اینجاست

آری قمر آن قمری خوشخوان طبیعت

آن نغمه سرا بلبل باغ هنر این جاست

ای عاشق روی قمر ای ایرج ناکام

برخیز که باز آن بت بیدادگر این جاست

ای کاش سحر ناید و خورشید نزاید

کامشب قمر این جا، قمر این جا، قمر این جاست

سرانجام

قمر الملوک وزیری از سال 1319 (سال گشایش رادیو ایران) به استخدام این سازمان در آمد و از آن پس آواز رسای خود را همگانی کرد و آن را به دورترین گوشه و کنار ایران نیز رسانید. استادان برجسته ای چون: مرتضی نی داوود، ابولحسن صبا، حبیب سماعی و حسین یاحقی همنوازان صدای او بودند.

ولی فقر و تنگدستی روزافزون که از همان دست و دلبازی های پیشین مایه می گرفت، او را به جایی کشانید که در شان او نبود. به ناگزیر پایش به کافه رستورانهای شبه کاباره ای باز شد. خواننده بلند نظری که فرمان بزرگان را برای کاری که نمی خواست نمی پذیرفت، در سال های پایانی عمر برای گذران زندگی وادار شده بود تا به خواست کلاه مخملی ها عمل کند.

در سال 1331 باز به ناگزیر در یکی از فیلمفارسی ها شرکت کرد تا در فیلم مادر آواز بخواند که ای کاش نمی خواند و قدر خوانده های پیشین را نگاه می داشت.

قمر سر انجام به تاوان ایثار رو بخشش دوران جوانی خود در چهاردهم مرداد 1338 در فقر و تنگدستی مطلق به سکته مغزی چشم از جهان فروبست ولی نام او که تا زمان ما به نیکی مانده است، تا سال هایی فراتر از مام نیز خواند ماند. او نا تنها صدای دلنشین و پرورده داشت، بخشنده ظرافت زنانه به موسیقی ملی بود وراه ورود بی دغدغه زنان را به صحنه های هنری هموار کرد. منبع :بي بي سي فارسي  (‌‌ BBC )

هيئت مديره خانه موسيقي نسبت به هتك حرمت استاد محمدرضا شجريان (رئيس شوراي عالي موسيقي)در برخي رسانه ها بيانيه اي صادر كرد. به گزارش سايت خانه متن اين بيانيه چنين است:

متعاقب رخدادهای پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر، مردم با فرهنگ و فهیم ایران متاسفانه یک بار دیگرشاهد هتاکی برخی قلم به دستان مغرض به اهالی فرهنگ بودند و این بار جناب آقای «محمدرضا شجریان» ، اين نگین هنر و استاد اسطوره ای موسیقی اصیل کشور مورد تهاجم وهتک حرمت قرارگرفت .

هجوم این عوامل ضد فرهنگ و بستن افترا و اتهام واهی به هنرمندی که به واقع در قلب همه ایرانیان فرهنگدوست در سراسر دنیا جای دارد به نوعي اهانت و گستاخی به همه ایرانیان اهل علم و فرهنگ قلمداد می شود که باید به شدت از سوی مراجع ذی صلاح با آن برخورد شود.

نویسندگان و پرونده سازان که اندیشه ای جز تضغیف و تحلیل فرهنگ ملي ایران و تحقیر هنرمندان وبزرگان علم و اندیشه و هنر را در سر نمی پرورانند استاد شجریان را به خاطر استیفای حقوق حقه خود- كه از قبل از انقلاب در پي آن بوده است - با زشت ترين الفاظ و بدترین اتهامات مواجه كردند.

خطاب قراردادن رئیس شورای عالی خانه موسیقی (عالی ترین شورای تخصصی هنر موسیقی در کشور) به عنوان مهره استعمار و وطن فروش اتهام بزرگی است که نه تنها ایشان و دیگر اعضای برجسته این شورا، بلکه شان وجايگاه طیف گسترده ای از شاگردان، هنرجویان و همچنین هزاران عضو نهاد مدنی خانه موسیقی را نیز ملکوک کرده و موجبات رنجش ومشوه جلوه دادن فعالیت های فرهنگی این نهاد را فراهم آورده است.

حفظ و صيانت ازحريم و حقوق اوليه هنرمندان خدوم و تاثير گذار كه چراغ عمر خود را در راه اعتلاي فرهنگ وهنر اين مرز و بوم بر افروخته اند از وظايف اصلي و اساسي همه كارگزاران و مسئولان كشوروبويژه اصحاب رسانه ها به شمار مي رود و حال آنكه استاد محمدرضا شجريان و خدمات او چنان بسيط و گسترده و چنان تابناك و درخشان است كه نياز به هيچ شرح و توضيح اضافي ندارد.

خانه موسيقي ضمن ابراز تاسف از توهين و افترايي كه به رياست شوراي عالي و مآلا به جامعه هنر موسيقي كشور وارد شده است ازمسئولان مي خواهد موضوع را رسيدگي و با برخورد مقتضي با اين روند ضد فرهنگ زخم اتهامات وارده به اين هنرمند برجسته و هزاران هزار هنرمند عضو خانه موسيقي را التيام بخشند. منبع : خانه موسيقي 

 همانطور که پیش‌تر به اطلاع رسید، استاد محمدرضا شجریان روز ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ با ارسال نامه‌ای به عزت‌الله ضرغامی، رئیس سازمان صدا و سیما، عدم تمایل خود از پخش آثارش در این رسانه را اعلام کرد. پس از گذشت چند روز، با خبر شدیم، استاد به دلیل عدم توجه سازمان صدا و سیما به درخواست ایشان، این موضوع را از طریق قانونی پیگیری خواهد کرد. در فایلی که در ادامه می‌توانید آن‌را دانلود کنید، محمدحسین آغاسی، وکیل استاد محمدرضا شجریان، توضیحاتی پیرامون شکایت استاد از صدا و سیما ارائه می‌دهد.

دانلود کنید:
توضیحات محمدحسین آغاسی در باره‌ی شکایت از صدا و سیما