استاد محمد رضا شجريان پس از پنج سال با گروه تازه اي از نوازندگان در پاريس به اجراي برنامه خواهد پرداخت.

سعيد فرج پوري، نوازنده كمانچه و از اعضاي ثابت گروه دستان كه پيش از اين هم با استاد شجربان در قالب گروه آوا همكاري مي كرد گفت؛ شنبه آينده برابر با سيزدهم ژانويه (23 دی) در سالن شماره یک یونسکو در فرانسه به اجرای برنامه می پردازند.

ساختار اركستر و نوازندگان همراه استاد شجريان همانند كنسرت‌هاي دو دهه اخيرش سنتي است و سه نوازنده به همراه فرزندش همايون وي را در اين اجرا كه همراهي خواهند كرد.

مجيد درخشاني نوازنده تار و آهنگساز و سرپرست گروه 27 نفره خورشيد، محمد فيروزي نوازنده شناخته شده سه تار و عود و نيز سعيد فرج پوري سه نوازنده اي هستند كه استاد شجريان را به اتفاق فرزندش (به عنوان نوازنده تمبك و خواننده) همراهي مي‌كنند.

فرج پوري درباره قطعات اجرايي دراين برنامه گفت ، برنامه در دو بخش ماهور و سه گاه است و علاوه بر قطعات و تصانيفي از استادان و آهنگسازان قديم، قطعاتي از ساخته هايش و آقاي درخشاني توسط گروه و آقاي شجريان اجرا مي شود.

اين گروه جديد قرار است بهار آينده كنسرتي را در تهران و شهرهاي بزرگ كشور برگزار كنند.

استاد شجريان پس از قطع همكاري با پرويز مشكاتيان اجرا با گروههاي پرحجم موسيقي سنتي را ترك گفت و  مدت 15 سال است كه با گروههاي سه تا پنج نفره همكاري مي كند. استاد شجريان در سالهاي اوليه دهه هفتاد با داريوش پيرنياكان و جمشيد عندليبي و مرتضي اعيان به اجرا كنسرتهايي در آمريكا و اروپا پرداخت كه حاصل آن سه آلبوم در دستگاههاي ماهور، نغمه افشاري و نعمه بيات ترك و نيز آواز ابوعطا بود .

پس از آن استاد آواز ايران با سعيد فرج پوري، محمد فيروزي و داريوش پيرنياكان اجراهايي را در داخل كشور به صحنه برد.

استاد آواز ايران در سالهاي پاياني دهه هفتاد هم با حسين عليزاده، كيهان كلهر گروهي را سامان داد كه حاصل آن اجراهاي متنوعي در آمريكا و اروپا و انتشار آلبوم‌هاي «بي تو به سر نمي شود»، «فرياد» و همنوا با بم بود. آخرين برنامه اين گروه سال گذشته در تالار كشور اجرا شد كه هنوز دي وي دي و آلبوم آن انتشار عمومي نيافته است.

<sup>در سومین سالروز زمین لرزه بم، رادیو زمانه، گفتگویی اختصاصی با استاد محمد رضا شجریان، خواننده نامدار ایرانی، درباره پروژه «باغ هنر بم» و وضعیت فعلی این طرح انجام داد که در متن زير مشروح اين مصاحبه را مي خوانيد .استاد شجریان در آغاز گفتگو از آغاز پروژه سخن گفت:
ما برنامه هایمان را یک هفته پس از زلزله آغاز کردیم. سه شب کنسرت داشتیم که درآمد آنرا به این پروژه اختصاص دادیم. درآمد حاصل از تکثیر دی.وی.دی و وی.سی.دی این کنسرت با عنوان «همنوا با بم» را هم صرف این کار کردیم. چند شرکت مانند پاناسونیک و سونی به ما کمک کردند و هریک حدود چهل تا پنجاه هزار دلار پرداخت کردند و بخشی دیگر هم کمک های مردمی بود. تاکنون توانسته ایم حدود 850 میلیون تومان جمع آوری کنیم در صورتیکه پروژه ما به 5/4 میلیارد تومان نیاز دارد. باید سخت تلاش کنیم تا به این مبلغ دست پیدا کنیم. نزدیک به سه سال از زمین لرزه بم گذشته و متاسفانه مردم تقریباً فراموش کرده اند که باید کمک کنند. بم همچنان ویران است. پروژه ما متوقف نشده ولی بسیار کند پیش می رود.»
- پروژه در حال حاضر در چه وضعیتی است؟
ما هفت هزار متر زیربنا داریم که شش هزار متر از آنرا سقف زده ایم و همه چیز هم به صورت ضدزلزله است و شاید آنرا به شکل یک مدرسه موسیقی درآوریم و یا دانشکده هنر که بتوانیم چند هنر را در آن تدریس کنیم. یک باغ سنتی هم با بودجه شهرداری بم و طرح ما در سیزده هکتار و هفت هزار متر ایجاد خواهد شد.
- برای تامین هزینه های پروژه ، به جز خود شما و کنسرت هایتان، هیچ نهادی از داخل یا خارج از کشور همکاری کرده است؟
از خارج از ایران خیر. چون ما تحریم هستیم و ارز به ایران وارد کردن مشکل است. ما هر فعالیتی در این زمینه کردیم به جایی نرسید. همه کمک ها از داخل صورت گرفته است. انجمن های معماری هم نزدیک به سیصد – چهارصد میلیون کمک کردند. دایماً در حال برگزاری جلساتی هستیم با شرکت ها و انجمن های گوناگون که هر کدام به ما برای کمک قول هایی داده اند.
- سازمان های دولتی داخل ایران هم از طرح پشتیبانی کرده اند؟
نه. ما هیچوقت از سازمان های دولتی چیزی نخواستیم و آنها هم چیزی به ما نگفتند و پا پیش نگذاشتند. ما هر کاری کردیم با کمک های مردمی بوده است.
- همراهی هنرمندان با شما چطور بود؟
همراهی هنرمندان در روزهای اول نسبتاً خوب بود ولی اکنون دیگر ما تنها هستیم. هیچکس دیگر ما را به یاد ندارد.
- خواسته شما از ایرانیانی که در کشورهای گوناگون توان پشتیبانی از پروژه باغ هنر بم را دارند چیست؟ چگونه می توانند با شما در ارتباط باشند؟
یک شماره حساب در بانک ملی است، شعبه هفت تیر، کد 444، به نام محمد رضا شجریان، ریالی 4280 و ارزی به شماره 220077 . تا کنون شاهد کمک ارزی نبودیم، به جز چندین مورد در کنسرت هایی که در خارج از کشور داشتم، برخی دوستان کمک های مختصری کردند.
- صحبت دیگری در پایان گفتگو دارید؟
تنها همین که ایرانیان در هر کجا که هستند مردم بم را فراموش نکنند. مردم بم همچنان چشم انتظارند و این شهر همچنان خاموش و خوابیده است.</sup>

هنگامي كه زلزله بم رخ داد تمامي گروههاي اجتماعي و فرهنگي و هنري به ميدان آمدند و سيل كمك از هر سو روانه شد تا مرهمي باشد براي زخمهاي طاقت سوز مردم بلازده بم. هنرمندان نيز از جمله اقشاري بودند كه گام در اين وادي نهادند، به خصوص اهالي موسيقي كه از كف رفتن ايرج بسطامي گرامي و عزيز همذات پنداري اين قشر را با مردم بم بيش از ساير اقشار كرد .

سپس خانه موسيقي فراخواني داد و عصر همان روز هم استاد شجريان ، نماد موسيقي و ‌آواز ايراني كه صبح همان روز از سفر خارج باز گشته بود در پيامي همدردي خود را اعلام كرد.

تا اواخر شب شايعات درباره درگذشت ايرج بسطامي دهان به دهان مي‌گشت و برخي آن را تكذيب و برخي تاييد مي‌كردند تا اينكه در نهايت اعلام شد اين هنرمند نامي و از شاگردان استاد، درميان جان باختگان است . يكي، دو روز بعد استاد شجريان در خانه موسيقي حاضر شد تا كمك علاقه‌مندان به موسيقي و مردم بم را جمع آوري كند. روز پرشكوهي بود، آن روز. تمامي بضاعت موسيقي ايران نيز آمده بودند تا از اين اقدام مردمي حمايت كنند . اين كمك‌ها گرد آوري شد و ابتدا قرار شدكه جمع بست آن براي ساخت مدرسه اي هزينه شود، اما وقتي جماعت اهل موسيقي بيشتر با هم مشورت كردند، در نهايت به اين جمع بندي رسيدند كه تالاري بسازند به نام ايرج بسطامي كه اهل موسيقي هم بتوانند از آن استفاده كرده و اجراي موسيقي داشته باشند.

از ميان تمامي آن تصميمات در نهايت استاد محمد رضا شجريان خود تصميم گرفت كه با برگزاري كنسرتي در تالار بزرگ كشور، عوايد آن را به ساخت و ساز مجموعه‌اي ويژه اختصاص دهد. كنسرت با استقبال بي نظير علاقه مندان موسيقي روبرو شد و عوايد كار هم به گفته آقاي شجريان رقمي شد كه بتوان استارت كار را زد. درنهايت تصميم گرفته شدكه عوايد ديگر هم به اين كار اختصاص يابد و در نهايت مجموعه اي با نام باغ هنر بم شكل بگيرد.

مجموعه اي كه در آن تمامي امكانات براي انواع هنر ها از جمله موسيقي فراهم مي شد و ساختار معماري آن هم به گونه اي بود كه بر بنياد معماري ايراني و به ويژه منطقه كويري بم بنا نهاده شده بود تا سنخيت معماري كار هم حفظ شود .

يادم نمي رود كه در يكي ا ز اين سفر ها از استاد پرسيدم كه آيا براي ادامه اين مجموعه كه بر‌آوردهاي اوليه از هزينه اي سه ميليارد توماني براي آن حكايت مي كرد، هم از اجراي موسيقي و كنسرت و عوايد آن استفاده مي كنيد كه استاد گفتند نه . بايد ديگران هم كمك كنند، ‌اما شخص استاد خود مي‌دانست كه در اين كشور هنگامي كه چيزي از ديده مي رود از دل هم خواهد رفت و در نهايت اكنون استاد شجريان مانده است و باغ هنر بم كه بخش اعظم ساختمان آن هنوز ساخته نشده است.

شجريان در اين سالها همتي جانانه صرف كرده است و همانند يك كارمند تمام وقت دلسوز پاي اين كار ايستاده و همچنان هم ايستاده است، اما به نظر مي رسد براي تداوم اين مجموعه از آن زمان تا امروز كه سومين سال اين زلزله بلا خيز را پشت سر مي گذاريم ، اين مجموعه اگرچه به پيش رفته است، ولي بايد همت‌هاي ديگر شكل بگيرد و ديگران نيز بر اين پاي اين درخت آب افشانند. ديگراني كه از خانه سينما، تا آن فيلمساز نامي و آن كارگردان شناخته شده و شهره تئاتر كه در گفته هاي رسانه‌اي قول مساعدت دادند و تاكنون به شكل عملي كمكي نكرده اند. اميد كه اين قول و قرار ها پا بر جا بماند و به مرحله عمل برسد.

امروز استاد تنهامانده است و كوهي از كار . به ياري استادبشتابيم.

همشهري آنلاين- سيد ابوالحسن مختاباد

   " ياد و نام  جان باختگان زلزله بم گرامي باد " 

پنجم  ديماه سالروز در گذشت « ايرج بسطامي » خواننده نامدار ايراني است كه سه سال پيش در فاجعه زلزله بم به ديار باقي شتافت.

محمدرضا لطفي استاد موسيقي ايراني با انتقاد از برخي هنرمندان موسيقي ايران كه تلاش نادرستي براي جهاني شدن دارند گفت: با ابزار غربي نمي‌توان جهاني شد.

لطفي كه در نشست بررسي شيوه‌هاي كمانچه‌نوازي در دوره قاجار در تالار رودكي سخن مي‌گفت، گفت :هنرمندي كه جهاني مي‌شود از مرزهاي سنتي و كشوري گذشته است.

استاد لطفي به برخي از كنسرتهاي گروه‌هاي موسيقي ايراني در خارج از كشور اشاره كرد و گفت: وقتي يك گروه موسيقي ايراني در اروپا برنامه اجرا مي‌كند و مي‌خواهد صداي پيانو از تار ايراني به مخاطب غربي برساند، مشخص است كه مخاطب از اين برنامه استقبال نخواهد كرد.

استاد موسيقي ايراني گفت: من كنسرتهايي ديده‌ام كه اينگونه بوده‌اند و مردم از سالن بيرون رفته‌اند. مخاطب غربي كه به تماشاي يك كنسرت از كشور شرقي مي‌نشيند انتظار شنيدن يك موسيقي غربي را ازاين گروه موسيقي ندارد.

لطفي تاكيد كرد: براي جهاني شدن، بايد بيان هنري خودمان و ساختمان و ساختار مختص به خودمان را داشته باشيم. اگر بسم‌الله خان تبديل به نوازندگان بزرگي در موسيقي دنيا مي‌شود به خاطر بيان هنري خاص خودشان بوده است.

لطفي تاكيد كرد: استاد كسايي چهل سال پيش با دستگاه ضبط قديمي و در خانه نواي ني ضبط شده را ارائه مي‌كند و به خاطر همين اثر استاد كسايي را در دنيا بزرگترين نوازنده‌ي ني مي‌شناسند.

لطفي در ادامه سخنان خود تاكيد كرد: موسيقي در دوران قاجار و در دوران صدارت اميركبير در دوره ناصر‌الدين شاه با يك نوع رنسانس مواجه مي‌شود كه هم شرايط داخلي و هم شرايط خارجي در اين موضوع موثر بوده است.

وي در ادامه گفت: ما اگر بخواهيم نسبت به خط، ادبيات و معماري مقايسه كنيم موسيقي در دوران قاجار با مشكلات بيشتري مواجه بوده و حتي حمل ساز در شهرها و محلهاي عمومي كار ساده‌اي نبوده است.

در اين دوران موسيقي ايراني، ‌به شكل خاص و محفلي ارائه مي‌شده است و چيزي به اسم كنسرت و تجمع بزرگ براي موسيقي وجود نداشته و در حقيقت موسيقي رسمي، رديفي و دستگاهي ما بيشتر پنهان و زيرزميني بوده برخلاف موسيقي بومي كه مشكلي نداشته است.

لطفي در ادامه سخنان خود با اشاره به اينكه در دوران قاجار مكتبهاي موسيقي اصفهان و شيراز نفوذ زيادي بر موسيقي ايران داشتند گفت: دراين دوران مكاتب كوچكتري نيز تاثيرات خود را بر موسيقي ايراني گذاشتند.

اين استاد موسيقي ايراني با اشاره به اينكه فرهنگ و هنر ايراني همانند يك زنجيره‌ي به هم پيوسته حاصل سالها تلاش و زحمت در دوران مختلف تاريخ است گفت: اگر ما هم اكنون موسيقي دوران قاجار را مورد بررسي قرار مي‌دهيم بايد بدانيم كه موسيقي امروز ما بدون موسيقي قاجار زنده نمانده بود.

وي در ادامه گفت: همه مردم همه چيزهاي خوب را در يك دوران به وجود نمي‌آورند بلكه هر دوراني، محصولات خوب و بدي دارد.

لطفي تاكيد كرد: رشد فرهنگ وهنر تابع ثبات در يك كشور است و ثبات در يك كشور نيز با مقولاتي چون برنامه‌ريزي و آينده‌نگري نسبت مستقيم دارد.

او در ادامه سخنان خود تصريح كرد: موضوع لهجه موضوع بسيار مهمي در موسيقي ايراني است و توجه به رابطه لهجه و زبان مادري، اهميت بسياري در موسيقي دارد و بي‌توجهي به اين مساله، خطاي غير قابل جبراني در زمينه رشد موسيقي است.

وي در ادامه سخنان خود تاكيد كرد: در هر دوره‌اي گرايش مسلط بر موسيقي و تعداد موسيقي‌دانان بزرگ آن دوره، بر آن دوره تاثير مي‌گذارد. مثل هم اكنون كه گرايش مسلط آواز ايران نزديك به چهل است كه در دست آقاي شجريان است. او هم تسلط زيادي داشته و هم صدايش از نظر امكانات فوق‌العاده بوده است و تعداد آلبوم‌ها و كنسرتها و استقبالي كه از آثار ايشان مي‌شود تاييد كننده اين موضوع است.

وي ادامه داد: به همين خاطر هم اكنون بسياري از جوانان از شجريان تقليد مي‌كنند حتي اگر او را نديده باشند يا شاگرد او نباشند. براي اينكه او گرايش مسلط آواز ايران است.

لطفي اضافه كرد: در دوران گذشته نيز، خواننده‌اي بسيار محبوب مردم بود و مثل آلان كه مردم هنگام فوتبال به سرعت به خانه مي‌روند آن زمان نيز مردم براي شنيدن صداي اين خواننده، از راديو، به سرعت به خانه مي‌رفتند.

اين استاد موسيقي ايراني در ادامه سخنان خود تاكيد كرد: هر كسي با احساسات باطني و دروني خودش ساز بزند ولي متصل نشود و سازش ارزش دروني و معنوي پيدا كند. همه مرزها را به هم زده است مرزبندي تا زماني مطرح است كه چنين اتفاقي نيافتاده است.منبع:‌ايسنا