همه عمر برندارم سر از اين خمار مستي     که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستي

 تونه مثل آفتابي که حضور و غيبت افتد      دگران روند و آيند و تو همچنان که هستي

 چه حکايت از فراقت که نداشتم و ليـکن      تو چه روي باز کردي ، در ماجرا ببستي

 نظري به دوستان کن که هزار بار از آن به    کـــه تحيّتي نويســــــــيّ و هَدِيّتي فرستـي

 دل دردمند مــــا را که اسيـــــــر تست يارا     به وصال مرهمي نه ، چو به انتظار خستي

 عجب که قلب دشمن شکني به روز هيجا         تو که قلب دوستان را به مفارقت شکستي

برو ، اي فقيه دانا ، به خداي بخش ما را          تو و زهد و پارسايي ، من و عاشقي و مستي

دل هوشمند بايد که به دلــــــبري سپـــاري        که چو قبله ايت باشد ، به از آن که خودپرستي

چو زمام بخت و دولت نه به دست جهد باشد       چه کنند ؟ اگر زبوني نکنند و زيردستي

گلــه از فــــراق يــــاران و جفــاي  روزگاران   طريق توست سعدي ، کم خويش گير و رستي

نگاهي به زندگي و آثار دلکش با قلم ‌فروغ بهمن پور به زودي در امريکا منتشر خواهد شد. 
در اين کتاب تمام ترانه‌هاي دلکش با نام ترانه‌سرا، آهنگساز و دستگاه‌هايي که ترانه در آن خوانده شده است؛ مي‌آيد.
همچنين 13 ترانه نت‌نويسي شده و شعر و ترانه آن خواهد آمد؛ ضمن آنکه با ترانه سرا و آهنگسازان اين آثار نيز گفتگو شده است؛ با مرحوم دلکش نيز گفت وگويي طولاني انجام شده است و برخي از صاحب‌ نظران موسيقي به نقد آثار او پرداخته‌اند.
در اين کتاب ناصر ملک مطيعي درباره فعاليت‌هاي سينمايي اين هنرمند سخن گفته‌ است،‌ ضمن آنکه آرشيو عکس‌هاي دلکش به همراه هنرمنداني چون قمر، روح انگيز و بنان آمده است؛ همچنين بزرگاني چون دولت آبادي، سپانلو،‌ چکناواريان و فخرالديني درباره او اظهار نظر کرده‌اند.
دفتر يادبود هنرمندان، شاعران و روزنامه‌نگاران نيز در اين کتاب آمده است
منبع :آفتاب
   

استاد "محمدرضا شجريان" استاد آواز موسيقي سنتي ايران سه شنبه شب در "گنت" بلژيك به اجراي برنامه پرداخت که با استقبال شديد شركت‌كنندگان مواجه شد.

کنسرت استاد شجريان ستاره افسونگر شب فرهنگي ايرانيان بود كه توسط مركز فرهنگي "دبيجلوك" شهر گنت و با همكاري بخش فرهنگي سفارت جمهوري اسلامي ايران در بلژيك برگزار شد. "گنت" چهارمين شهر بزرگ بلژيك است كه با ‪ ۲۵۰‬هزار سكنه در ‪ ۷۵‬كيلومتري بروكسل قراردارد. اين شهر همچنين مركز فرهنگي مهم منطقه فلميش زبانان فلاندري در شمال بلژيك است.

"همايون" فرزند هنرمند شجريان با تنبك، "حسين عليزاده" با تار و "كيهان كلهر" با كمانچه استاد بلامنازع آواز ايران را همراهي مي‌كردند.

شب فرهنگي ايران بخشي از "برنامه شرق بهشت" مركز فرهنگي گنت است كه طي آن فرهنگ‌هاي غير اروپايي به مردم بلژيك معرفي مي‌شود.

"تورج اتابكي" استاد موسسه بين‌المللي تاريخ اجتماعي آمستردام نيز درباره "قوميت و كثرت گرايي در ايران" سخنراني كرد.

"اصغر سيد غراب" استاد ادبيات و شعر فارسي در "دانشگاه هلند" ديگر سخنران ايراني اين شب فرهنگي بود كه حاضران را با اشعار شاعران شعر كلاسيك ايران عطار، خيام، سعدي و حافظ به وجد آورد.

دو كارشناس بلژيكي موسيقي شرقي نيز به زبان آلماني به ايراد سخنراني پرداختند. قرار است استاد شجريان دو كنسرت ديگر در آمستردام و آنتورپ هلند برگزار كند.

منبع :ايرنا  

آتش عشق تو در جــان خوشترست      دل ز عشقت آتش افشان خوشترست

هركه خورد از جام عشقت قطـره‌اي      تا قيــامت مست و حيـران خوشتـرست

تـا تو پيــدا آمـــدي پنهــــــان شـدم       زان كــه با معشوق پنهــان خوشترست

درد عشــق تو كه جـان مـي‌سوزدم      گر همه زهرست از جـان خوشتــــرست

درد بر من ريز و درمـــــــانم مـــــكن       زان كه درد تـو زدرمـــان خوشتـــرست

مي نسازي تا نمـــــي‌ســـوزي مرا      سوختن در عشـــق تو زان خوشتـــرست

چون وصالت هيچ كس را روي نيست     روي در ديــــوار هجــــــران خوشتــــرست

خشك ســــــــال وصــل تو بينم مدام     لاجــرم در ديـــــده توفــــــان خوشتـرست

همچو شمعي در فراقــــت هر شبي     تا سحر عطـــــــــار گريان خوشتـــــرست

  هزار جهد بکردم که سر عشق بپوشم
نبود بر سر آتش ميسرم که نجوشم
به هوش بودم از اول که دل به کس نسپارم
شمايل تو بديدم نه عقل ماند و نه هوشم
حکايتی ز دهانت به گوش جان من آمد
دگر نصيحت مردم حکايت است به گوشم
مگر تو روی بپوشی و فتنه باز نشانی
که من قرار ندارم که ديده از تو بپوشم
من رميده دل آن به که در سماع نيايم
که گر به پای درآيم بدر برند به دوشم
بيا به صلح من امروز در کنار من امشب
که ديده خواب نکردست از انتظار تو دوشم
مرا به هيچ بدادی و من هنوز برآنم
که از وجود تو مويی به عالمی نفروشم
به زخم خورده حکايت کنم زدست جراحت
که تندرست ملامت کند چو من بخروشم
مرا مگوی که سعدی طريق عشق رها کن
سخن چه فايده گفتن چو پند می‌ننيوشم
به راه باديه رفتن به از نشستن باطل
      و گر مراد نيابم بقدر وسع بکوشم  

آلبوم: سر عشق     آواز: استاد شجریان

شعر : حضرت سعدی   تار: استاد مشکاتیان

نی :استاد محمد موسوی   دستگاه : ماهور

     شرحی بر مرغ سحر و آشنایی با استاد مرتضی نی داوود

موسيقيدانان سنتي ايران كه در فاصله جنبش مشروطيت و نخستين دهه از قرن جاري سر برآورده اند، همه پيش از هر چيز نوازنده بوده اند، هر چند كه گهگاه به سراغ آهنگسازي نيز رفته اند.
مهارت هاي فني و گاه شگفتي آور اين نوازندگان، آنچنان جمع شنوندگان را مجذوب خود مي ساخته كه آهنگسازي آنها را غالبا از ياد مي برد ه اند. درويش خان، ارسلان درگاهي، موسي معروفي و حبيب سماعي از اين گونه موسيقيدانان به شمار مي روند.
در كنار اينان به چهره برجسته ديگري بر مي خوريم كه استثنايي را پديد آورد ه است: مرتضي خان ني داود.
از يك سو رغبت به آهنگسازي در او همپاي شوق نواختن در غليان بوده و از سوي ديگر در ميان پيش درآمدها، چهار مضراب ها، رنگ ها و تصنيفهاي او كه به گفته خودش به دويست فقره بالغ مي شود، يكي از فراگيرترين و پر آوازه ترين تصنيفهاي قرن، مي درخشد، تصنيف برانگيزاننده «مرغ سحر» كه نام او را براي هميشه در تاريخ موسيقي ايران نگاه خواهد داشت.
اگر چه مي توان شعر « مرغ سحر» سروده محمدتقي بهار (ملك الشعرا) و سازگاري آن را با آرمان ملي و آزادي جويي مردم، پشتوانه شهرت و ماندگاري آن به شمار آورد، ولي از كاركرد زيبايي آهنگ ني داوود نيز نمي توان و نبايد غافل ماند. كما اينكه بهار متن هاي زيباي ديگري نيز براي پيوند با موسيقي سروده ولي هيچكدام شهرت و تاثير مرغ سحر را پيدا نكرد ه است.
شعر و آهنگ، در مرغ سحر توانايي بياني همانندي دارند و با دقتي هنرمندانه به هم پيوند خورد ه اند.
موسيقي روان ني داود، زبان كمابيش روشنفكرانه بهار را حتي براي مردم عادي دلپذير و دريافتني ساخته است. جاذبه ماندگار مرغ سحر سبب شده كه پس از نخستين اجرا با صداي «ملوك ضرابي» (و نه آنگونه كه مي گويند، قمرالملوك وزيري) خوانندگان ديگري نيز آن را در بازسازي هاي تازه بخوانند.
 

كشف بزرگ
مرتضي ني داود در سال ۱۲۷۹ و به روايتي ديگر ۱۲۸۰ خورشيدي در تهران و در خانواد ه اي اهل موسيقي زاده شد.
پدرش «بالاخان» با تار و تنبك آشنايي داشت. مرتضي ابتدا در مدرسه به تحصيل دروس همگاني پرداخت، ولي ده يازده ساله بود كه پدر با دريافت ذوق و علاقه به موسيقي در فرزند، او را به دست استاد معروف زمانه «آقاحسينقلي» سپرد.
مرتضي خان دو سال نزد آقاحسينقلي و سه سال نزد برجسته ترين شاگرد او، درويش خان، رديف موسيقي سنتي و شيوه تارنوازي را آموخت و آنچنان پيش رفت كه در ختم كلاس درويش توانست «تبرزين طلايي»، يعني نشاني را كه به شاگردان ممتاز داده مي شد، به دست آورد.
مرتضي خان هنوز بيست سالي بيش نداشت كه خود كلاسي براي آموزش تار و رديف موسيقي بنياد كرد و كلاسي كه پس از مرگ نابهنگام درويش خان توانست ادامه آموزش همه شاگردان او را نيز برعهده بگيرد.
ني داود از سال ،۱۳۱۹ سال بنياد راديو ايران، به اين سازمان پيوست و در برنامه هاي مختلف موسيقي آن به همكاري و همنوازي با هنرمندان برجسته اي چون رضا محجوبي، علي اكبر شهنازي، حبيب سماعي، ابوالحسن صبا و موسي معروفي پرداخت.
او طي ده سال همكاري تنگاتنگ با راديو، براي خوانندگان معروفي چون اديب خوانساري، جواد بديع زاده و غلامحسين بنان تصنيف ساخته يا پا به پاي آوازشان تار نواخته است.
مرتضي ني داود در سال ۱۳۴۸ كار مهم ديگري را به انجام رسانيده و آن نواختن و ضبط نزديك به ۳۰۰ گوشه از مجموعه رديف موسيقي سنتي ايران است كه البته به دلايل نا روشن هنوز انتشار نيافته است.

از ميان آفريده هاي او علاوه بر مرغ سحر، مي توان از تصنيف هايي چون شاه من، ماه من، مرغ حق و آتش دل، و نيز پيش درآمد اصفهان ياد كرد كه هنوز جاذبه خود را حفظ كرد ه است.
گفتني است كه در سال هاي پس از انقلاب، مرتضي حنانه، اين پيش درآمد او را به شيو ه اي نو، براي اركستر بزرگ تنظيم كرده كه موسيقي اصلي سريال هزار دستان (ساخته علي حاتمي) است.
مرتضي ني داود در سال ،۱۳۵۹ يكي دو سالي پس از انقلاب اسلامي رهسپار ايالات متحده آمريكا شد و ده سال پس از آن، يعني در دوم مرداد ماه سال ۱۳۶۹ در سن نودسالگي و در ديار غربت چشم از جهان فروبست

متن و تصنیف جاودانه مرغ سحر با صدای استاد شجریان در نمایی بسیار زیبا                          

                                                مرغ سحر ناله سر کن......

    ^{کنسرت استاد محمدرضا شجريان در لندن}

^{علاقه مندان موسیقی ایرانی، شب های پانزدهم و هفدهم آبان در لندن،شاهد اجرای کنسرت یکی از اسطوره های آوازایرانی،محمد رضا شجریان بودند؛ به همراه گروه حیرت انگیزش،شامل حسین علیزاده و کیهان کلهر- دو استاد موسیقی ایرانی - و همایون شجریان - که در این سال ها با صدای گرمش دارد پا جای پای پدر می گذارد.}

^{اجرای اول در کلیسای سنت جان و اجرای دوم در کوئین الیزابت هال- که پس از "آلبرت هال" و تالار فعلاًتعطیل شده "رویال فستیوال "،مهمترین سالن اجرای موسیقی در لندن محسوب می شود- برگزار شد و مورد استتقبال گسترده تماشاگران ایرانی و علاقه مندان انگلیسی قرار گرفت.}

^{همراهی فرخنده محمد رضا شجریان وحسین علیزاده - پس از سال ها دوری و جدایی- در این سال ها اکنون بهترین سال های فعالیت هر دوشان را رقم می زند:هر دو پس از چند دهه فعالیت مستمر، به پختگی و استادی قابل ستایشی رسیده اند و عجیب این که درآثار اخیرشان کامل کننده یکدیگر به نظر می رسند؛ به خصوص که همراهی کیهان کلهروهمایون شجریان هم گروه بی نقصی تشکیل داده که چند آلبوم و کنسرت طراز اول و به یاد ماندنی را بر صفحه تاریخ موسیقی ایرانی ثبت کردند: ازآلبوم بی نظیر "بی تو به سر نمی شود"- که به گمانم اوج کارشان است- تا کنسرت به یادماندنی "همنوایی با بم".}

^{بر خلاف گمان قبلی ،کنسرت لندن اجرایی از همنوایی با بم نبود و تماشاگران شاهد کار تازه ای از گروه بودند؛ یک اثر شنیدنی - در حال و هوا و- کامل کننده آلبوم های قبلی- فریاد و بی تو به سر نمی شود  این نیمای موسیقی ایرانی - که کماکان نوجویی و پختگی سازنده اش را به رخ می کشند- به خصوص "بزن آن زخمه" با شعر شفیعی کدکنی که نقطه اوج کنسرت بود.حسین علیزاده با تک نوازی جادویی تارش ،آغازگر کنسرت بود که با شعر درخشانی ازعطار و تک خوانی حزن انگیز شجریان،شنوندگان را به سکوت اسرار آمیزی دعوت می کرد. تصنیف "رو سر بنه به بالین"اجرای غریبی از این اثر درخشان مولانا بود که فرصت مناسبی را برای به رخ کشیدن توانایی های خواننده مهیا می کرد،همین طور هماهنگی و یکدستی گروه که قابلیت های هر یک را به روشنی نمایان می ساخت. غزل حافظ فضا را مهیاتر کرد برای بهترین قطعه کنسرت:" بزن آن زخمه".موسیقی علیزاده به طرز حیرت انگیزی کامل کننده این شعر شفیعی کدکنی بود و تجربیات قبلی در همخوانی و استفاده از سکوت،دراینجا کامل و بی نقص به نظر می رسید. هماهنگی فرم و محتوا نقطه قابل توجهی بود که مثلاً استفاده های مدرن از سکوت،با محتوای شعر هم همخوانی داشت[بیت "هر چند در این کاسه تنبور نمانده است صدایی "همراه بود با سکوت نوازندگان و صدای کشیده و بعد مکث خواننده].همین طور همخوانی همایون شجریان - که دراین کنسرت، جدای از نوازندگی قابل تحسینش،فرصت چندانی برای نمایش توانایی هایش در خوانندگی نداشت- در این تصنیف در اوج به نظرمی رسید.
بخش دوم کنسرت اما کمتر از بخش اول موفق بود.شروع این بخش با آواز بیات ترک و شعری از حافظ ،جدای از توانایی های هر یک از اعضا در اجرا- ویژگی همیشگی گروه- نکته تازه ای نداشت،تا تصنیف قدیمی "سلسه مو"که باز فرصتی را برای تجربه و نو آوری مهیا می کرد. انتخاب یک غزل شگفت انگیز دیگر از عطار ،همراهی کننده موسیقی متکامل این بخش بود تا قطعه نهایی دستی افشان با شعر سهراب سپهری که کماکان مشکل قدیمی عدم تطابق موسیقی ایرانی با شعر نو را به رخ می کشید[به قول بروشور همین کنسرت:"ازدواج موسیقی ایرانی با شعر کلاسیک فارسی کماکان بسیار محکم تر است."!] کوشش های علیزاده در چند آلبوم و قطعه - از جمله در همین قطعه که مثلاً با بیت "در تو شود خاموش"به خوبی حس خاموش شدن را به وجود می آورد- یا خود شجریان- در مثلاً "قاصدک"- قابل ستایش است،اما عجیب این که کماکان حال و هوای موسیقی ایرانی و دستگاه های آن کاملاً با شعر کهن فارسی - به خصوص قالب غزل - همخوان است.بر خلاف سنت همیشگی ،"مرغ سحر"پایان بخش کنسرت نبود و گروه ترجیح داد تصنیف قدیمی "دوش دوش" را به عنوان حسن ختام اجرا کند،در حالی که شاید تماشاگران بیش از همیشه در انتظار مرغ سحر بودند.}

^{به روايت : محمد عبدی}

  یادی از بانوی آواز ایران خانم قمرالملوک وزیری

                       تا من آن نرگس مست تو دیدم
                                             دین و دل دادم و مهرت خریدم
                ترسم آخر که وفایت نبینم
             بس جفا دیدم و محنت کشیدم    

                        آه ز بیداد تو ای دلبر طناز
               آه ز بیداد تو ای دلبر طناز

            دهان غنچه کن باز

ناسزایی بگو تا بگویم که من چون شنیدم
ناسزایی بگو تا بگویم که من چون شنیدم

جام زهر از کف تو نوشداروست
ناسزا از لب تو طیبات است
                      گر بمیرم تو به مرگم بگریی
                                  نوشم آن قطره که آب حیات است

                                        آه که عشق تو به جان شرر افکند
                                                    آه که عشق تو به جان شرر افکند

                                                                                              می دهدم پند

                   دل از این عشق همی جان از آتش که با جان خریدم
                                                     دل از این عشق همی جان از آتش که با جان خریدم

هوشنگ ابتهاج(الف -سایه) در سال ۱۳۰۶ در شهرستان رشت متولد شد
دوره آموزش دبستاني را در همين شهر و آموزش دبيرستاني را در تهران پايان رساند
وي مدتي را به عنوان مدير كل شركت دولتي سيمان تهران به كار اشتغال داشت از سال ۱۳۵۰تا ۱۳۵۶ نيز برنامه گلهاي تازه و گلچين هفته راديو ايران را سرپرستي مي كرد
او در دوران دبيرستان اولين دفتر شعر خود را به نام نخستين نغمه ها منتشر كرد
وي با سرودن شعر هاي عاشقانه آغاز كرد اما با كتاب شبگير خود كه حاصل سالهاي پر تب و تاب پيش از ۱۳۳۲ است به شعر اجتماعي روي آورد

تصویر ۱       تصویر ۲       تصویر ۳          تصویر ۴  

آتش عشق                

آتش عشق تو در جــان خوشترست     دل ز عشقت آتش افشـان خوشترست

هر كه خورد از جام عشقت قطره‌اي    تا قيــامت مست و حيــران خوشترست

تا تــــــــــــو پيدا آمـــدي پنهان شدم    زان كه با معشوق پنهان خوشتـــــرست

درد عشق تو كه جــــان  مي‌سوزدم    گر همـــــه زهــــرست از جـــــان خوشـترست

درد بر مـــــــــــــن ريز و درمانم مكن   زان كه درد تـــــــــــــو ز درمـــــان خوشترست

مي نسازي تا نمـي‌سوزي مــــــــرا    سوختن در عشـق تو زان خوشتــــرست

چون وصالت هيچ كس را روي نيست   روي در ديـــــــــــوار هجران خوشترست

خشك سال وصل تو بينـــــــــم مدام    لاجـــرم در ديده توفــــــــان خوشتـرست

همچو شمعي در فراقت هر شبي

تا سحر عطار گريان خوشترست

 دومين قسمت از مجموعه تلويزيونى «جاده ابريشم» با آهنگسازى كيهان كلهر در ۲۲۰ كشور دنيا پخش مى شود.
اين نوازنده كمانچه پس از ۲۵ سال كه اولين قسمت اين مجموعه با آهنگسازى كيتارو ساخته شد، به دعوت تلويزيون NHK ژاپن موسيقى اين مجموعه را ساخته است. گويا با پخش تلويزيونى اين مجموعه، پخش CD موسيقى متن نيز در كشور هاى مختلف جهان آغاز مى شود و اين  CD در ايران هم عرضه خواهد شد.
كيهان كلهر كه ده سالى است با يويوما سرپرست پروژه جاده ابريشم همكارى مى كند از دوشنبه هشت كنسرت را در فستيوال ناگويا ژاپن با عنوان «جاده ابريشم ۲۰۰۵» اجرا خواهد كرد.
اين آهنگساز به عنوان موسيقيدان ايرانى در گروه جاده ابريشم متشكل از آهنگسازان كشورهاى مسير جاده ابريشم همكارى مى كند. اين كمانچه  نواز ۴۲ ساله كه به عنوان يكى از نوازندگان ثابت محمدرضا شجريان در كنار حسين عليزاده نواخته است در كنار شجاعت حسين خان و يابا هندى، يويوما و اركستر فيلارموزيك نيويورك نواى كمانچه اش را طنين انداز كرده است.
كلهر قرار است با همراهى سنتور سيامك آقايى و نى سيامك جهانگيرى از اول آگوست در فستيوال موسيقى سانتياگو آمريكا قطعاتى را بنوازد. همچنين استاديوم ۲۵ هزار نفرى هاليوود باول لس آنجلس نيز درماه آتى ميزبان ساز كلهر خواهند بود.

کنسرت استاد محمد رضا شجريان در لندن
 
استاد محمدرضا شجريان و پسرش همايون همراه با حسين عليزاده و کيهان کلهر پس از دو سال بار ديگر به لندن آمدند تا با اجراي آثاري از موسيقي سنتي ايراني سفر هنري خود را به اروپا آغاز کنند.
اين چهارتن در کنسرتي با عنوان  استادان موسيقي ايراني ، يکشنبه شب (ششم نوامبر) در کليساي سنت جان و سه شنبه شب در تالار ملکه اليزابت به اجراي برنامه پرداختند.
اين برنامه در دو قسمت برگزار شد که بخش نخست با تکنوازي تار حسين عليزاده در دستگاه چهارگاه آغاز گرديد و سپس با پيوستن بقيه اعضاي گروه به او با اجراي قطعات سازي و آوازي در مايه هاي بيات کرد و دشتي و شور ادامه يافت که شامل تصنيفها و آوازهايي با اشعاري از مولانا و عطار و حافظ مي شد.
بخش نخست برنامه با تصنيفي پايان يافت که شعر آن را محمدرضا شفيعي کدکني، شاعر و اديب معاصر سروده بود.در بخش دوم برنامه نيز قطعاتي در بيات ترک و افشاري نواخته و خوانده شد که اشعار آوازها و ترانه هاي اين بخش هم از حافظ و سعدي و عطار بود اما اين بخش نيز همچون بخش نخست با تصنيفي پايان يافت که روي سروده اي از يکي از شاعران نامدار معاصرساخته شده بود و اين بار کلام سهراب سپهري بود که در شبستان کليساي سنت جان طنين اندازمي شد:
دستي افشان تا ز سر انگشتانت صد قطره چکد؛
هر قطره شود خورشيدي
باشد که به صد روزن نور
شب ما را بکند روزن روزن ...
اين ترانه نمونه ديگري بود از تلاش ديرينه موسيقيدانان ايراني براي گنجاندن شعر نو پارسي در قالبهاي کهن موسيقي ايراني و با وجود اجراي قوي محمدرضا شجريان و همنوازانش، نشان دادکه شعر نو و موسيقي کهن براي همجوشي در يکديگر هنوز راه درازي در پيش دارند.
کنسرت استادان موسيقي ايراني در لندن، نمونه اي بود از اجراي موسيقي اصيل ايراني درسنتي ترين و قالبي ترين شکل خود و با پايبندي کامل به رديف موسيقي ايراني که همان گونه که از نام کنسرت بر مي آمد و از اعضاي ارکستر انتظار مي رفت، در درجه کمال خود اجرا شد واستقبال مشتاقانه مخاطبان را همراه داشت.
در تالار بزرگ کليساي سنت جان حدود هفتصد نفر به تماشاي هنرنمايي  استادان موسيقي ايراني  نشستند که براي موسيقي سنتي ايراني، آن هم در لندن رقم قابل توجهي است، هرچند شمار غيرايرانيان در ميان جمعيت اندک بود و در ميان ايرانيان نيز ميانسالان اکثريت داشتند..منبع :بي بي سي

    استاد زنده ياد محمد حسين رهي معيّري فرزند مرحوم محمد حسن خان مويد خلوت نوۀ نظام الدوله معيّرالممالک از اعقاب عارف رباني قرن چهارم هجري،با يزيد بسطامي، دهم ارديبهشت ماه ۱۲۸۸ هجري شمسي در تهران چشم به جهان گشود و در ۲۴ آبان ماه سال ۱۳۴۷ شمسي به سراي باقي شتافت و در مقبره ظهيرالدوله به خاک سپرده شد.
کساني که با شعر و ادب، انس و الفتي دارند، رهي شاعر بلند نام معاصر را به خوبي مي شناسند، زيرا شخصيت و شيوه خاص او در شهر گفتن شيفتگان بي شماري دارد.
اشعار رهي آينه اي است از روح پاک و بي آلايش او، مناعت و استغناي طبع و صفاي باطن او از گفتارش به خوبي هويداست

فــــــــــــــــــــــــــــریــــــــــــــــــــــــــاد

خانه ام آتش گرفتست
آتشی جانسوز
هر طرف می سوزد این آتش
پرده ها و فرش ها را
تارشان با پود
من به هر سو می دوم گریان
در لهیب آتش پر دود
وز میان خنده هایم تلخ
و خروش گریه ام ناشاد
از درون خسته سوزان
می کنم فریاد ، ای فریاد
خانه ام آتش گرفتست
آتشی بی رحم
همچنان می سوزد این آتش
نقش هایی را که من
بستم به خون دل
بر سر و چشم درو دیوار
در شب رسوای بی ساحل
وای بر من
وای بر من
سوزد و سوزد غنچه هایی را که پروردم
بدشواری در دهان گود گلدان ها
روز های سخت بیماری
از فراز بامهاشان شاد
دشمنانم موزیانه خنده های فتحشان بر لب
بر من آتش بجان ناظر
در پناه این مشبک شب
من بهر سو می دوم گریان
از این بیداد می کنم فریاد ، ای فریاد
وای بر من همچنان می سوزد این آتش
آنچه دارم یادگار و دفتر و دیوان
وانچه دارد منظر و ایوان
من بدستان پر از تاول
این طرف را می کنم خاموش
وز لهیب آن روم از هوش
زان دگر سو شعله برخیزد ، بگردش دود
تا سحرگاهان که میداند
که بود من شود نابود
خفته اند این مهربان همسایگانم شاد در بستر
صبح از من مانده بر جا : « مشت خاکستر »
وای آیا هیچ سر بر می کنند از خواب
مهربان همسایگانم ازپی امداد
سوزدم این آتش بیداد گر بنیاد
می کنم فریاد ، ای فریــــــــــــــاد ، فریــــــــــــــــــــاد

صداو تصنیف از  استاد شجریان     

شعر استاد  اخوان ثالث

تار حسین علیزاده      کمانچه کیهان کلهر      تنبک همایون شجریان

۱۳۲۹	اغاز تلاوتهای قران در میتینگها و اجتماعات سیاسی ان سالها . گذراندن سال چهارم مدرسه در دبستان فرخی.
۱۳۳۱	تلاوت قران برای اولین بار در رادیو خراسان به دعوت رییس رادیو.
۱۳۳۲	قبولی در امتحانات شم ابتدایی با عنوان شاگرد ممتاز در بین دانش اموزان مشهد.اغاز تحصیل در دبیرستان شاه رضا.
۱۳۳۳	شرکت در مسابقات فوتبال دبیرستانهای مشهد.
۱۳۳۶	ورود به دانشسرای مقدماتی در مشهد.اشنایی با اقای جوان اولین معلم موسیقی شجریان ( معلم سرود و موسیقی دردوران تحصیل در دانشسرای مقدماتی در مشهد).
۱۳۳۸	اغاز همکاری با رادیو خراسان و اجرای اوازهای بدون ساز و قراعت قران برای رادیو به طور افتخاری.

۱۳۳۹	دریافت دیپلم دانشسرای مقدماتی و استخدامدر اموزش و پرورش و انتقال به بخش رادکان و تدریس در دبستان خواجه نظام الملک و اشنایی با سنتور.
۱۳۴۰	اشنایی با نت و فراگیری سنتور نزد اقای جلال اخباری و شروع سنتور سازی و تحقیق برای بهتر کردن صدای سنتور . جشن عقد کنان در ۲۱ مهر ماه با دوشیزه فرخنده گل افشان در شهر قوچان.
۱۳۴۱	جشن عروسی در مشهد (در ۲۰ مرداد ماه) و اغاز یک زندگی خانوادگی سی ساله با ایشان که حاصل ان سه دختر و یک پسر است.
۱۳۴۲	انتقال از بخش رادکان به روستای شاه اباد مشهد به عنوان مدیر دبستان شاه اباد. تولد راحله فرزند اول در ۲ مهر ماه در مشهد. ساختن اولین سنتور خود با چوب توت.
۱۳۴۴	تولد دختر دوم افسانه در ۲۸اردیبهشت ماه در مشهد.(افسانه بعدها با پرویز مشکاتیان ازدواج میکند).انتقال از شاه اباد به شهر مشهد و تدریس در کلاس ششم دبستان پهلوی از مهر ماه.شرکت در مسابقات والیبال معلما مشهد.
۱۳۴۵	انتقال از دبستان پهلوی به دبستان عبداللهیان مشهد و نظامت و معاونت دبستان مذکور

۱۳۴۶	تدریس در دبستان های مشهد و انتقال در ۲۵ اذر از مشهد به تهران.تدریس در دبیرستان صفوی . اغاز فعالیت با برنامه های رادیو ایران. اشنایی با استاد احمد عبادی. راه یابی به کلاس درس اواز استاد اسماعیل مهرتاش و انجمن خوشنویسان نزد استاد بوذری.اشنایی با رضا ورزنده (استاد سنتور) در تابستان همین سال. اجرا و ضبط اولین برنامه ی در رادیو ایران که با عنوان ((برگ سبز شماره ی ۲۱۶ )) در شب جمعه ۱۵ اذر ماه پخش شد.کار در رادیو با نام مستعار ((سیاوش بیدکانی)) تا سال ۱۳۵۰ خورشیدی و بعد در رادیو و تلویزیون با نام خودش. اشنایی با اسماعیل مهرتاش در کلاس اواز ایشان.
۱۳۴۷	انتقال از اموزش و پرورش به وزارت منابع طبیعی . راه یابی به کلاس خط استاد حسن میرخانی.
۱۳۴۸	تولد دختر سوم مژگان در ۲۷ هردیبهشت ماه در تهران. تاسیس و شروع رادیو اف-ام به طریقه ی استریو فونیک و اجرای برنامه ی ((سه گاه)) به همراهی سه تار عبادی و تار مجد برای اولین بار به طریقه ی استریو . شرکت در جشن هنر شیرازبرای اولین بار. قبولی در امتحان خط (مرحله ی عالی) . راه یابی به کلاس خط استاد حسین میرخانی.
۱۳۴۹	اغاز همکاری با برنامه های تلویزیون ملی ایران در برنامه ی ((هفت شهر عشق)) غیره. قبولی در امتحان خط (مرحله ی ممتازی) انجمن خوشنویسان وزارت فرهنگ و هر . سفر به برغان با استاد حسین میر خانی (خطاط) ابراهیم بوذری (استاد خط شجریان) خسرو زعیمی ( مدیر عامل انجمن خوشنویسان)فرامرز پیل ارام(نقاش و استاد نقاشیخط شجریان).
۱۳۵۰	اشنای با استاد فرامرز پایور و مشق سنتور نزد ایشان و اموزش ردیف اوازی صبا نزد فرامرز پایور . اشنایی ئ همکاری با هوشنگ ابتهاج((ه . الف . سایه)در برنامه های (گل های تازه))رادیو.
۱۳۵۱	شروع تهیه ی برنامه های گلهای تازه توسط هوشنگ ابتهاج در رادیو و همکاری با او. اغاز فراگیری ردیف های اوازی و تصانیف قدیمی نزد استاد عبدالله دوامی.برگذاری کنسرتی در شمال ایران با منصور صهرمی و هنرمندان دیگر.دیدار و اشنایی با اقای دوامی به وسیله ی فرامرز پایور.
۱۳۵۲	اشنایی با استاد نور علی برومند و فراگیری شیوه ی اوازی سید حسن طاهر زاده نزد ایشان در مرکز خط ئ اشاعه ی موسیقی و اشنایی با هنر جویان مرکز: محمد رضا لطفیو ناصر فرهنگفرو حسین علیزاده و جلال ذوالفنون و گنجه ای و مقدسی و حدادی و دیگران.
۱۳۵۳	سفر برای کنسرت های هندو پاکستان و افغانستان با استاد احمد عبادی . سفر به چین و ژاپن با احمد احرار و کریم فکور و حسین ملکو پرویز قاضی سعید به عنوان میهمانان ویژه برای گشایش پروازهایی به این دو کشور.

۱۳۵۴	تولد همایون در ۳۰ اردیبهشت ماه در تهران . ماموریت رادیو و تلویزیون برای کنسرتهای فروردین در ایالات مختلف امریکا.انتقال از وزارت منابع طبیعی (به عنوان مهمور خدمت)به رادیو.قطع رابطه با مرکز اشاعه ی موسیقی و ادامه ی درس اواز در منزل استاد نورعلی برومند.
۱۳۵۵	شرکت در جشنواره ی توس (نیشابور)با فرامرز پایور , سایه, حسن ناهید, رحمت الله بدیعی, محمد اسماعیلی, عبدالوهاب شهیدی و هوشنگ ظریف.حضور در برنامه ی جشن هنر شیراز ( در حافظیه) با محمد رضا لطفی و فرهنگفر و اجرای برنامه ی ((راست پنجگاه)).کناره گیری رسمی و قطع رابطه ی کامل از رادیو در اسفند ماه.اجرای اواز در صفحات ردیف نوازی کانون پرورس فکری کودکان و نوجوانان . بهره گیری از محضر اقای برومند (در منزل خود استاد) شیوه ی اواز مرحوم طاهر زاده (اخرین جلسه روز چهار شنبه ۲۹ دی ماه).فوت رضا ورزنده(۲۹ دی ماه) و نور علی برومند (۳۰ دی ماه) . اغاز ضبط تصانیف قدیمی با صدای عبدالله دوامی.
۱۳۵۶	اجرای برنامه ی ((نوا)) به همراهی محمد رضا لطفی و گروه شیدا در جشن هنر شیراز.اجرای موسیقی ((چهره به چهره)) و ((گلبانگ)) . کناره گیری از رایو به خاطر جو نامساعد. تاسیس شرکت دل اواز برای انتشار برنامه های خود.
۱۳۵۷	احراز مقام اول تلاوت قران سراسر کشور در مرداد ماه. اجرای بخشی از ((تلاوت قران)) .انتشار البوم ((گلبانگ))( دو نوار). همکاری در تاسیس کانون ((چاوش)) با هوشنگ ابتهاج و محمد رضا لطفیبرای ادامه ی فعالیت های موسیقی در خارج از رادیو تلویزیون(شجریان در انجا تدریس میکرد).
۱۳۵۸	اشنایی با فیلسوف یگانه استاد غلامرضا دادبه( جانسوز) در منزل استاد خط مرتضی عبدالرسولی ئ اغاز فراگیریی و شناخت بایگانی های فرهنگ و نوا ,... فرهنگ پهلوانی و جوانمردان , فرهنگ مادرنوایی .اجرای موسیقی ((خلوت گزیده)) .(( پیغام اهل راز)) ( شامل دو نوار : راز دل و انتظار دل).اخرین کنسرت ها با گروه پایوردر مهر ماه در تالار رودکی . کنسرت ماهور با محمد رضا لطفی و گروه شیدا در تالار رودکی و دانشکاه ملی در ابان ماه.
۱۳۵۹	فوت استاد دوامی . اجرای موسیقی ((عشق داند)) ( در ابو عطا) اجرای موسیقی ((ساز قصه گو)) ( اواز سه گاه در انتشار مجدد, البوم پیغام اهل راز). انتشار نوار موسیقی ((پیغام اهل راز )) (شامل دو نوار : راز دل انتظار دل).
۱۳۶۱	اولین کنسرت در سفارت ایتالیا به همراهی پرویز مشکاتیان و ناصر فرهنگفر (آستان جانان) پس از سه سال کناره گیری از فعالیت های کنسرتی - اجرای موسیقی نوا (مرکب خوانی) و سر عشق ( ماهور) و بیداد
۱۳۶۲	اجرای موسیقی ((همایون مثنوی)) با منصور صارمی. اجرای موسیقی ((چهار گاه)) (با فرهنگ شریف) و دیگر اواز ها در برنامه های خصوصی.
۱۳۶۴	اجرای موسیقی ((گنبد مینا ))و ((جان عشاق)). انتشار نوار موسیقی ((بیداد)).
۱۳۶۵	انتشار نوارهای موسیقی (نوا)) ( مرکب خوانی ),((سر عشق)) (ماهور) و ((استان جانان)). ضبط ده اواز به همراهی ویولن حبیب الله بدیعی در مونیخ در منزل دکتر علی خادمی.
۱۳۶۶	اغاز کنسرت ها در اروپا پس از انقلاب و شروع همکاری با گروه عارف . اجرای موسیقی ((دود عود)) ,((دستان))و...
۱۳۶۷	برگذازی سه شب کنسرت برای بزرگداشت حافظ در تالار رودکی( وحدت).انتشار نوار ((دستان)).
۱۳۶۸	اجرای ((ماهور)) و ((ابو عطا)) در کنسرت های بهاره در اروپا با پیرنیاکان, جمشید عندلیبی, و اعیان. اجرای ((نوا)) و ((افشاری)) در کنسرت های پاییزه اروپا به همراهی مشکاتیان و گروه عارف و دو شب کنسرت در اسفند ماه به دعوت شهردار بارسلون در این شهر به همکاری نی حسین عمومی , تار طلایی و تنبک شمیرانی.

۱۳۶۹	سفر به تاجیکستان به دعوت خصوصی وزیر فرهنگ و هنر تاجیکستان پرده برداری از پیکره ی باربد و دو شب کنسرت در کاخ باربد به همراه کمانچه ی محمود تبریزی زاده , سه تار رضا قاسمی , و تنبک مجید خلج. کنسرتهایی در امریکا به همراهی پیرنیاکان عندلیبی و اعیان. اجرای مو سیقی ((سرو چمان)) , (( پیام نسیم)) , و ((دل مجنون)) ( هر سه در امریکا). کنسرت شجریان برای زلزله زدگان رودبار در لس انجلس. سخنرانی در پنج دانشگاه معتبر امریکا برای دانشجویان و محققین.
۱۳۷۰	برگذاری پنج شب کنسرت در پارک ارم و هشت شب کنسرتهای افتخاری برای مردم جنوب شهر تهراندر فرهنگسرای بهمن ( کشتارگاه سابق تهران) در اسفند ماه.برگذاری کنسرت شکوهمندی به مدت پنج شب در محوطه ی چهل ستون اصفهان.کنسرتهای اروپا با جهاندار و گروه اوا . جدایی از همسر اول خانم فرخنده گل افشان. اجرای موسیقی ((دل شدگان)) و ((اسمان عشق)). انتشار نوارهای موسیقی ((سرو چمان)) , ((پیام نسیم)),(( دل مجنون)) و (( خلوت گزیده)).
۱۳۷۱	ازدواج با همسر دوم خانم کتایون خوانساری. کنسرتهای مرحله ی دوم در امریکا با داریوش پیر نیاکان ,جمشید عندلیبی و همایون شجریان ( اگوست تا نوامبر) .برنامه ای با هابیل علی اف و همایون شجریان در سالن تالار رودکی(وحدت) ,تهران. اجرای موسیقی ((یادایام)) . انتشار نوارهای ((دل شدگان )) و ((اسمان عشق)).
۱۳۷۲	انتشار گزارشی همراه با گفتگویی با شجریان تحت عنوان (( محمد رضا شجریان استاد اواز ایران کجاست؟)) در نشریه ی نوید فضیلت,شماره ی ۱۶ ,سال ۲, مهر ماه ,تهران. اجرای(( سه گاه )) و (( راست پنجگاه)) در کنسرتهای اروپایی به همراهی محمد رضا لطفی و مجید خلج در تابستان.
۱۳۷۳	اجرا برنامه ی ((قاصدک)) در کنسرتهای دور اروپا با پرویز مشکاتیان و همایون شجریان.
۱۳۷۴	کنسرتهای اصفهان,شیراز,ساری, کرمان, و سنندج با گروه اوا.برگذاری کنسرتی در اروپا با محمد رضا لطفی در ابات ماه.اجرای موسیقی ((چشمه ی نوش)) در ( فرانسه).انتشار نوارهای موسیقی ((همایون مثنوی)) ,(( گنبد مینا )),(( جان عشاق)), چشمه ی نوش))و (( یاد ایام)). اجرای موسیقی ((در خیال)).
۱۳۷۵	درگذشت پدر در ۱۸ اذر ماه در سن ۸۵ سالگی.اجرای موسیقی ((رسوای دل)) در دبی.انتشار موسیقی(( در خیال)) . انتشار نوار موسیقی ((ساز قصه گو)) ( اواز سه گاه در انتشار مجدد, البوم پیغام اهل راز).
۱۳۷۶	تولد پسر دوم رایان (از ازدواج دوم) در ونکوور کانادا.اجرای برنامه های((سه گاه)) و ((ماهور)) در کنسرتهای دور اروپا با همکاری داریوش طلایی, سعید فرجپوری و اهمایون شجریان در پاییز .اجرای موسیقی(( شب ,سکوت , کویر)) .اجرا و انتشار موسیقی ((معمای هستی)) در کلن, المان. اجرا و انتشار موسیقی ((شب وصل)). انتشار نوار موسیقی ((رسوای دل)). انتشار نوار موسیقی ابوعطا((عشق داند)).
	اجرای کنسزتهای تهران,اصفهان, و دور اروپا با گروه اوا. برگذاری کنسرت درامریکا در شهریور ماه.اجرای (( ارام جان )) .انتشار نوار ((پیام نسیم). انتشار نوار موسیقی ((شب ,سکوت, کویز)). انتشار نوار موسیقی((چهره به چهره)).انتشار نوار موسیقی((راست پنجگاه)).
۱۳۷۸	اجرای ((ماهور)) و((افشاری)) در پنج کنسرت به نفع دانش اموزان در شهر هشتگرد.بریافت جایزه ی پیکاسو ئ دیپلم افتخار یونسکو تز دبیر کل یونسکو ((اقای مایور)) در پاریس, شهریور ماه. انتشار نوار ((ارام جان)) . اجرای ((اهنگ وفا)) .انتشار نوار ((تلاوت قران)) (۱) و (2).
۱۳۷۹	انتشار کتاب((راز مانا)) ( زندگی,دیدگاه و اثار استاد اواز ایران, محمد رضا شجریان)کار محمد جواد غلامرضا کاشی ,محسن گودرزی, و علی اصغر رمضانپور, نشر کتاب فردا, چاپ اول تهران.اجرای برنامه ی ((نوا ))و ((داد و بیداد)) (زمستان) در کنسرتهای دور اروپا و امریکا و کانادا به همراهی حسین علیزاده,کیهان کلهر و همایون شجریان. عمل جراحی کلیه و دهانه های معده در واشنگتن در ۲۰ اسفند ماه.
۱۳۸۰	عمل جراحی برای چسبندگی روده در تهران در ابان ماه.
۱۳۸۱	اجرای برنامه ی (( راست پنجگاه ))و(( مرکب خوانی)) در کنسرتهای دور اروپا و کانادا با حضور حسین علیزاده, کیهان کلهر و همایون شجریان. انتشار نشریه ی (( دفتر هنر )) شماره ی ۱۵, ویژه ی محمد رضا شجریان ,در اسفند ماه ,در کالیفرنیا.

                                                استاد ابوالقاسم ابتهاج (سايه)

درين سراي بي كسي كسي به در نمي زند

 به دشت ملال ما پرنده پر نمي زند

 يكي ز شب گرفتگان  چراغ بر نمي كند

 كسي به كوچه سار شب در سحر نمي زند

نشسته ام در انتظار اين غبار بي سوار

دريغ كز شبي چنين سپيده سر نمي زند

گذر گهي ست پر ستم  كه اندر او به غير غم

 يكي صلاي آشنا  به رهگذر نمي زند

 دل خراب من  دگر خراب تر نمي شود

 كه  خنجر غمت  ازين خراب تر نمي زند

  چه چشم پاسخ است  ازين دريچه هاي بسته ات ؟

برو كه هيچ كس ندا به گوش كر نمي زند

 نه سايه دارم و نه بر ،  بيفكنندم  و سزاست

 اگر نه بر  درخت  تر كسي تبر نمي زند

وه که جدا نمي شود نقش تو از خيال من
تا چه شود به عاقبت در طلب تو جان من
ناله زير و زار من زارترست هر زمان
بس که به هجر مي دهد عشق تو گوشمال من
نور ستارگان ستد روي چو آفتاب تو
دست نماي خلق شد قامت چون هلال من
پرتو نور روي تو هر نفسي به هر کسي
مي رسد و نمي رسد نوبت اتصال من
خاطر تو به خون من رغبت اگر چنين کند
هم به مراد دل رسد خاطر بد سگال من
دیده زبان حال من بر تو گشاد رحم کن
چون که اثر نمی کند در تو زبان قال من
بر گذري و ننگري بازنگر که بگذرد
فقر من و غناي تو جور تو احتمال من
چرخ شنيد ناله ام گفت منال سعديا
که آه تو تيره مي کند آينه جمال من

     کنسرت استاد محمد رضا شجريان در لندن
 
استاد محمدرضا شجريان و پسرش همايون همراه با حسين عليزاده و کيهان کلهر پس از دو سال بار ديگر به لندن آمدند تا با اجراي آثاري از موسيقي سنتي ايراني سفر هنري خود را به اروپا آغاز کنند.
اين چهارتن در کنسرتي با عنوان  استادان موسيقي ايراني ، يکشنبه شب (ششم نوامبر) در کليساي سنت جان و سه شنبه شب در تالار ملکه اليزابت به اجراي برنامه پرداختند.
اين برنامه در دو قسمت برگزار شد که بخش نخست با تکنوازي تار حسين عليزاده در دستگاه چهارگاه آغاز گرديد و سپس با پيوستن بقيه اعضاي گروه به او با اجراي قطعات سازي و آوازي در مايه هاي بيات کرد و دشتي و شور ادامه يافت که شامل تصنيفها و آوازهايي با اشعاري از مولانا و عطار و حافظ مي شد.
بخش نخست برنامه با تصنيفي پايان يافت که شعر آن را محمدرضا شفيعي کدکني، شاعر و اديب معاصر سروده بود.در بخش دوم برنامه نيز قطعاتي در بيات ترک و افشاري نواخته و خوانده شد که اشعار آوازها و ترانه هاي اين بخش هم از حافظ و سعدي و عطار بود اما اين بخش نيز همچون بخش نخست با تصنيفي پايان يافت که روي سروده اي از يکي از شاعران نامدار معاصرساخته شده بود و اين بار کلام سهراب سپهري بود که در شبستان کليساي سنت جان طنين اندازمي شد:
دستي افشان تا ز سر انگشتانت صد قطره چکد؛
هر قطره شود خورشيدي
باشد که به صد روزن نور
شب ما را بکند روزن روزن ...
اين ترانه نمونه ديگري بود از تلاش ديرينه موسيقيدانان ايراني براي گنجاندن شعر نو پارسي در قالبهاي کهن موسيقي ايراني و با وجود اجراي قوي محمدرضا شجريان و همنوازانش، نشان دادکه شعر نو و موسيقي کهن براي همجوشي در يکديگر هنوز راه درازي در پيش دارند.
کنسرت استادان موسيقي ايراني در لندن، نمونه اي بود از اجراي موسيقي اصيل ايراني درسنتي ترين و قالبي ترين شکل خود و با پايبندي کامل به رديف موسيقي ايراني که همان گونه که از نام کنسرت بر مي آمد و از اعضاي ارکستر انتظار مي رفت، در درجه کمال خود اجرا شد واستقبال مشتاقانه مخاطبان را همراه داشت.
در تالار بزرگ کليساي سنت جان حدود هفتصد نفر به تماشاي هنرنمايي  استادان موسيقي ايراني  نشستند که براي موسيقي سنتي ايراني، آن هم در لندن رقم قابل توجهي است، هرچند شمار غيرايرانيان در ميان جمعيت اندک بود و در ميان ايرانيان نيز ميانسالان اکثريت داشتند

.منبع :بي بي سي

سبک سنتورنوازی پایور، سبک جدیدی است که کمی هم رنگ و لعاب سبک حبیب سماعی را به خود گرفته است و آن هم به دلیل تعلیمات استاد صبا بوده است. البته استاد صبا در نوازندگی سنتور مهارت و چیره دستی حبیب را نداشت ولی توانست از نظر اطلاعات پایه ای و شناخت ردیف موسیقی کمکهای شایانی به استاد پایور بنماید. سبک نوازندگی استاد پایور از همان ابتدا ( به استناد آثار باقیمانده از آن زمان) تا به حال، تقریبا" ثابت مانده است. بدون تردید با گذشت زمان بر مهارت و چابکی نوازندگی اش افزوده شده است ولی سبک کلی وی ثابت بوده است.

چابکی و سرعت مضرابهای وی و در عین حال شمرده بودن ریزهایش (چنانکه معروف است که میگویند" در عین سرعت می توان تعداد ریزهایش را شمرد!")، ویژگی خاص نوازندگی اوست. دقت بالای استاد پایور چنان است که به ندرت دیده شده که نتی را به اشتباه اجرا کند. نگهداری و تنظیم صحیح وزن قطعات در اجراهایش همیشه مورد توجه بوده است. سر ضربها (آکسان ها) را به طور دقیق اجرا می کند و سرعت و مترونوم قطعه تا پایان به خوبی حفظ می شود. استفاده از درابهای زیبا و در عین حال مشکل (سه نت با فاصله)، و تکیه های پاکیزه، از تخصصهای وی در نوازندگی است. همینطور پاملخی ها و جفت مضرابهای غیر معمول و ابداعی اش، چنانکه چهارمضراب معروف اصفهان وی بدلیل برخورداری از تمام این ویژگیها، یکی از مشکل ترین و سنگین ترین چهارمضرابها برای سنتور محسوب می شود و یا قطعه «پژواک» که وی آن را در ریتم لنگ نوشته، در عین سختی از ملودی بسیار زیبایی نیز برخوردار است.

قسمتی از چهارمضراب اصفهان را با سنتور فرامرز پایور و تمبک محمد اسماعیلی ببینید

از دیگر ویژگیهای سنتورنوازی وی می توان به کم و زیاد کردن و یا خفه کردن مناسب و به موقع صدای سنتور اشاره کرد که تبحر وی درآن، زبانزد خاص و عام است. استاد پایور هیچگاه در اجرای یک قطعه، خود را دربند یک اکتاو نمی کند و همیشه تا حد امکان از تمام اکتاوها و قابلیتهای سنتور استفاده می کند. وی مهارت ویژه ای نیز در اجرای پاساژهای مشکل و جابجایی اکتاوها دارد. علاوه بر اینها، وی در قسمتهای آوازی قدرت بداهه نوازی بالایی نیز دارد و هیچ گاه بداهه نوازی هایش ملال آور و کسل کننده نیست و همینطور جواب آوازهایش، بسیار دقیق و حساب شده است که خود بسیار نیز روی این موضوع تاکید می کند.

حسین تهرانی، فرامرز پایور و حسین دهلوی

جدا از تمام این ویژگیها استیل و فرم زیبای دستان و بدن او در هنگام نوازندگی بسیار زیبا است. بدون تردید، پایور معرف بهترین استیل را در نوازندگی سنتور بوده است. صاف نشستن پشت سنتور، تحرک کم بدنش حتی در موقع اجرای قطعات سنگین همگان را شیفته خود می کند.

سبک آهنگسازی پایور نیز سبک جدیدی است که باید آن را از 2 بعد بررسی کرد: اول قطعاتی که وی مخصوص سنتور نوشته است و دوم قطعات مخصوص ارکستر.

به طور کل استاد پایور با ساخت اولین آهنگ خود (ترانه)، نشان داد که سبک جدید و متفاوتی نسبت به سبک قدما دارد. شیوه ای که شاید منشاء آن سبک علینقی وزیری باشد. ساخت قطعاتی چون گفتگو ، « پرنیان » و « رهگذر» علاوه بر نشان از آگاهی و تسلط کافی وی بر ردیف موسیقی، نشان دهنده آشنایی کامل او با سازهایی چون ویولن و تار و فلوت است و حتی سازهای دیگر، چون وی قطعات را برای همه سازها در ارکستر خود تنظیم می نمود.

قطعاتی چون «فریبا» (قطعه ای با نگرش پیانویی برای سنتور) و «پوپک» نیز از زیباترین ساخته های استاد مخصوص سنتور است که در زمان خود قطعاتی جدید و نو بوده اند. قطعه «پراکنده» نیز قطعه ای جالب، زیبا و فنی است. به طوریکه استاد در آن به ده گام راست پنجگاه به زیبایی اشاره کرده است.

 
حسین تهرانی و فرامرز پایور (حافظیه 1349)

استاد پایور به تمبک بسیار بها می داد و در این راستا، در بین برنامه هایش به اجرای سئوال و جواب سنتور و تمبک می پرداخت. وی این کار را با حسین تهرانی آغاز کرد ولی در زمان محمد اسماعیلی آن را گسترش داد تا جایی که قطعات مستقلی چون: "پرنده"، "پرچین" و "پرستو" را در همین این زمینه ساخت.

چهارمضرابهای وی نیز زیبایی و لطافت خاص خود را دارند و شاید بیشتر وی را با چهارمضرابهایش بشناسند. پایور بوسیله معلومات بالایی که از ردیف موسیقی داشت، برای دستگاهها، آوازها و حتی گوشه هایی که حالت ضربی داشتند، چهارمضرابهای بسیار زیبایی ساخت که علاوه بر دارا بودن ملودی زیبا، از تکنیک خاصی نیز برخوردار بودند که اجرای آن برای نوازنده بسیار مشکل است. پایور از اتودهای فراوان مضرابی در چهارمضرابهایش استفاده کرده است که به نوبه خود بسیار جالب است و باعث پرورش دست نوازنده می شود.

استاد پایور پیش درآمد و رنگهای متعددی نیز (چه برای راست کوک و چه چپ کوک) ساخته است که از ریتمها و ملودیهای مختلف در آنها استفاده شده است. از بهترین آنها می توان به پیش درآمدهای:" اصفهان"، "شور"، « ابوعطا » ، "دشتی" و "همایون" و رنگهای" دشتی"،" بیات ترک"، "سه گاه" و" ابوعطا" نام برد که هر کدام به تنهایی از شاهکارهای موسیقی ایرانی بشمار می آیند. وی در عرصه تصنیف سازی هم بسیار فعال بوده است که علاوه بر تنظیمهای تصنیفهای قدیمی، به ساخت تصنیفهای زیبایی نیز دست زده است که با خوانندگان مختلف اجرا نمود.

استاد پايورسالهای سال توانست با ارکستر مخصوص خود به اجرای برنامه بپردازد و هیچگاه خللی در آن بوجود نیامد به طوریکه نوازندگان آن همیشه ثابت ماندند (عکس گروههای امروزی!). و این امر فقط و فقط حاکی از نظم و ترتیب استاد پایور در کارهایش است.

دو نوازی فرامرز پایور با محمد اسمائیلی در سه گاه

حامد رائیجی

 
        فرامرز پایور

استاد فرامرز پایور در جهت حفظ میراث موسیقی ایرانی، «رنگ شهر آشوب» که یکی از آثار قدیمی موسیقی ایرانی است را در خرداد ماه 1363، به نت درآورد و بعد آن را به طور کامل اجرا و ضبط کرد.
پایور از زبان خود

پایور به همراه گروه اساتید، اولین همکاری خود را با علی رستمیان در سال 1365، در نوار «چهارباغ» (در ابوعطا) آغاز کرد که یکی از بهترین اجراهای این نیز گروه بود.
پایور به جهت آشنایی مقدماتی سنتورنوازان با ردیف موسیقی، در شهریور ماه 1367، اقدام به انتشار «دوره ابتدایی سنتور» کرد. قبل از آن، هنرجویانی که کتاب دستور سنتور را می گذراندند، شروع به یادگیری ردیف سنتور استاد صبا می کردند و چون ردیف استاد صبا کمی مشکل بود، اکثر هنرجویان با مشکل روبرو می شدند. وی با آگاهی از این موضوع، دست به انتشار یک ردیف مقدماتی زد.

وی در سال 1368، قطعه زیبای «رهگذر» را که برای سنتور و فلوت نوشته بود، منتشر کرد. در همان سال کنسرت زیبایی به همراه گروه اساتید در ابوعطا و به همراه شهرام ناظری در تالار وحدت اجرا کرد که با پیش درآمد زیبای او در ابوعطا آغاز شد و با تصنیف «تا کی یه تمنای وصال تو یگانه» به پایان رسید. گرچه استاد اصغر بهاری بدلیل کهولت سن، به خوبی قادر به همکاری با دیگر اعضای گروه نبود ولی این برنامه به عنوان آخرین کنسرت گروه اساتید به خوبی اجرا شد. علاوه بر این در همان سال، آلبوم «لیلی و مجنون» (در شور)، با همکاری شهرام ناظری و گروه اساتید منتشر شد که استاد پایور در آن قطعه «پژواک» را به همراه محمد اسماعیلی اجرا می کند.

محمد اسماعیلی، محمد موسوی، علی اصغر بهاری، جلیل شهناز، فرامرز پایور(تالار وحدت 1368)

استاد پايوردر سال 1371، قطعات کتاب دستور سنتور خود را، اجرا و ضبط کرد. در سال 1373، کتاب «آموزش ابتدایی تار» را با استفاده از تجریباتش در نوازندگی سه تار که نزد استاد ابوالحسن صبا فراگرفته بود، نیز تجربیاتی که در آموزش سنتور در کتاب "دستور مقدماتی سنتور" داشت با همکاری جهانشاه صارمی (پیش از این با همکاری تارنواز دیگری که مهرداد دلنوازی بود، "قطعات مجلسی" را تنظیم کرده بود) منتشر نمود.

در همان سال آثار با ارزشمند دیگر چون «پرده عشاق» (در دشتی) با همکاری هوشنگ ظریف، حسن ناهید و حمیدرضا نوربخش (آواز) و همینطور آلبوم بسیار ارزشمند «گفتگو» که حاصل سالها تلاش و تجربه استاد بود، منتشر شد. در این آلبوم، ساخته های زیبایی از استاد بوسیله خود و شاگردانش اجرا شده است. در سال 1375 نیز بالاخره پس از سالها سعی و تلاش، کتاب بی نظیر «ردیف آوازی و مجموعه تصنیفهای قدیمی به روایت عبدالله دوامی» که شامل ردیف کامل آوازی و 186 تصنیف قدیمی بود، منتشر نمود. کتابی که حاصل سالها شاگردی وی در محضر استاد دوامی بود.

قسمتی از چهارمضراب عراق را با سنتور فرامرز پایور و تمبک محمد اسماعیلی در جشن هنر شیراز ببینید

در این سال، استاد کنسرتهای متعددی در داخل و خارج کشور انجام داد که از آن جمله می توان به کنسرت ایشان در امریکا (در شور، دشتی و سه گاه) اشاره کرد که یکی از زیباترین و قوی ترین برنامه های ایشان محسوب می شود. آخرین اثر استاد، «ارغوان» بود که در زمستان 1376 با همکاری علی رستمیان در دشتی اجرا شد که استاد در این آلبوم پس از کمی جواب آواز به اجرای چهارمضراب دشتی می پردازد و این آخرین سنتورنوازی وی بود که نشان از آمادگی و چابکی مضرابهایش در 65 سالگی بود.

کتابهای دیگر وی که یکی «ویرایش ردیفهای سنتور استاد صبا برای سنتور» و دیگری «فالگوش»(هفت قطعه برای سنتور) بود که در سال 1379 و همینطور کتاب «چهل قطعه» (شامل پیش درآمد، چهارمضراب و رنگهای بزرگان موسیقی) در سال 1383 به همت شاگردانش منتشر شد. از شاگردان استاد می توان به رضا شفیعیان، ارفع اطرایی ، سعید ثابت، پژمان و پیمان آذرمینا، مینا افتاده، نادر سینکی ، سوسن اصلانی و بسیاری دیگر اشاره کرد.

 

متاسفانه استاد پایور در سال 1378 دچار سکته قلبی شده و دیگر قادر نیست فعالیتهای هنری اش را ادامه دهد و حتی اکنون به خوبی قادر به سخن گفتن نیست و فقط دوستان و شاگردان نزدیکش با او ملاقات می کنند.

این حادثه، ضربه بزرگی بر پیکره موسیقی وارد ساخت. چراکه پایور زنده کننده سنتور به صورت امروزی بوده و اگر پایور نبود قسمت بزرگی از میراث گرانبهای موسیقی ما به فراموشی سپرده شده بود، وی تمام زندگی خود را صرف اعتلا و پیشرفت موسیقی نمود و از هیچ کمکی در این راه دریغ نکرد. کسی نیست که با آوردن نام سنتور، به یاد پایور نیافتد. بی شک، او پدر سنتورنوازی نوین است...

زمانی از استاد صبا پرسیدند: بهترین شاگرد شما کیست؟ صبا نیز پاسخ بسیار جالبی می دهد:"خود جامعه آن را تشخیص می دهد!" از آن زمان 50 سال می گذرد و جامعه با گذشت زمان همه چیز را فهمید، بیش از نیم قرن فعالیت هنری!

به امید شفای هر چه زودتر ایشان

 استاد مسلم آواز ایران ، محمد رضا شجریان از 29 کتبر (8 آبان) تا 2 دسامبر (11 آذر) در شهرهای مختلف اروپا به اجرای برنامه مي پردازد .

حسرت شنوندگان در ایران

اگر چه صدای استاد مسلم موسیقی ایران در سالهای اخیر  یکبار و در حمایت از مردم بم از تالار وزارت کشور به گوش رسید اما استاد شجریان از هشت سال پيش در اعتراض به سياست هاي فرهنگي در قبال موسيقي، در ايران کنسرت برگزار نمي کند و به صدا و سيماي جمهوري اسلامي هم به دليل نحوه پخش آثارش و عدم رعايت حقوق مولف اجازه پخش آوازهايش را نمي دهد.
استاد شجريان که از سال ‌٧٥ به بعد که كنسرتهايش به بهانه هاي مختلف تعطيل شد ، تصميم گرفت ديگر در ايران كنسرتي اجرا نكند، چون به اعتقاد او رفتاري كه با مردم تشنه و علاقمند اين برنامه ها مي شد بسيار توهين آميز بود .

استاد محمد موسوى (تكنواز نى) در ماه هاى اخير، بارها از طريق رسانه هاى گروهى اعتراضات خود را نسبت به انتشار غيرقانونى آثارش كه با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى از سوى موسسه فرهنگى هنرى ماهور صورت پذيرفته اعلام داشته است. وى به تازگى عنوان كرده است: «وزارت ارشاد در نامه اى خطاب به من اعلام كرده كه متخلف است و من مى توانم از اين وزارتخانه شكايت كنم! آيا من مى توانم از وزارتخانه اى كه خود مسئول پاسدارى از حقوق هنرمندان است شكايت كنم؟! من و ديگر هنرمندان به جاى اين كارها همچنان در انتظار واكنش وزير محترم ارشاد هستيم. نه تنها بخشى از آثار ما با مجوز ارشاد انتشار يافته، بسيارى ديگر از كنسرت هاى ما نيز يا در ميدان انقلاب به فروش مى رسد يا از شبكه هاى ماهواره اى پخش مى شوند. من هم مدت ها است كه خانه نشين شده ام. وضعيت جسمى ام ايجاب نمى كند كه به دنبال اين برنامه ها بروم. از وزير جديد انتظار دارم كه در اين زمينه اقدامى كند...»

باآروزي سلامتي وتندرستي براي اين هنرمند شايسته ووالاي کشورمان واحقاق حقوقي معنوي تمامي هنرمندان ايران

منبع :شرق

استاد " محمد رضا شجريان " ، از روز 8 آبان ( 30 اكتبر ) در شهرهاي مختلف اروپايي به اجراي كنسرت خواهد پرداخت.

به گزارش خبرنگار گروه هنر ايلنا ، اين هنرمند برجسته موسيقي ايران ، روز جمعه آينده، تهران را به مقصد بارسلونا ترك مي‌‏كند.استاد شجريان قرار است در طول اين سفر دوره اي،علاوه بر بارسلونا ، در شهرهاي" لندن"،"استكهلم"،" كلن" و" لوراخ" نيز برنامه داشته باشد.
از نكات قابل توجه در برگزاري اين كنسرت ها اجراي قطعات جديدي از سوي اين هنرمند است كه براي نخستين بار خوانده مي‌‏شود.
شجريان در اين رابطه به خبرنگار ايلنا گفت : علاوه بر آهنگ هاي جديد ساخته شده ، دو تصنيف از آثار قدما را نيز اجرا خواهيم كرد كه كمتر شنيده شده است.
براساس اين گزارش ، در اين سفر" حسين عليزاده" ،" كيوان كلهر" و" همايون شجريان" به عنوان نوازنده حضور دارند.
استاد محمد رضا شجريان پس از كنسرت هم نوا با بم ، هنوز هيچ كنسرتي اجرا نكرده و وقت خود را صرف پيشبرد پروژه باغ هنر بم كرده است

استاد محمدرضا شجریان

اول مهر مهرماه۱۳۸۴، استاد عالیقدر آواز ایران ، استاد محمدرضا شجریان 64 ساله شد.
استاد محمد رضا شجریان هنرمندی با هوش و ذکاوتی سرشار ، که حقیقتا" حق مطلب را درست ادا کرده از دیار قدسیان، یگانه مشهد ایران رهسپار سفری دور و دراز شد و امروز با خود کوله باری لبریز از پاکترین و معصومترین آیه های آریایی بودنمان را بدوش می کشد.

استاد شجريان که از بدو ورود به تهران و حضور در رادیو با بزرگان عرصه فرهنگ و هنر ایران حشرو نشر داشته تا انس و الفت بسیار با یادگار و فرزند میرزاعبدا...، استاد احمد عبادی و دیگر اهل قلم، امروز نیز همچنان در جامعه موسیقی کشور چون خورشید نورافشانی می کند و قامتش بر پهنه موسیقی ایران سایه گسترده است.
ایشان ضمن برخورداری از تکنیک شگرف در بکارگیری صدا برای اجرای نغمات موسیقی آوازی ایران، در وادی الحان مختلف آواز ما خوش درخشیده اند و جامعیت آوازشان را در هنرشان نشان داده اند.

این روز خجسته را به او، خانواده اش و همه دوستدارانش تبریک می گوییم.

تصنیف سمن بویان با صدای استاد شجریان