سری جدید "آوای ایرانی" که قرار بود با پخش صدای 8 استاد آواز ایرانی روی آنتن سیما برود، فعلا بدون صدای استاد «محمدرضا شجریان» در کنداکتور پخش قرار دارد.

به گفته «محمدرضا جعفری» کارگردان مجموعه آوای ایرانی، با توجه به اتفاقات روزهای اخیر و همچنین نامه استاد «محمدرضا شجریان» به رئيس سازمان صدا وسيما ،فعلا صدای استاد شجريان پخش نمي شود.

کارگردان مجموعه آوای ایرانی افزود، سری سوم این برنامه قرار بود از فروردین امسال روی آنتن برود که این امر به تعویق افتاد و طبق آخرین گفتگوهایی که در مورد پخش آن با مسئولان داشته ایم از نیمه دوم تیر ماه علاقمندان می توانند بیننده آوای ایرانی در 52 قسمت باشند.

جعفری افزود، در سری اول برنامه تنها آوازهای استاد شجریان پخش می شد که در سری دوم آوازهای استادان بنان ، حسین قوامی و محمودی خوانساری را نیز به آن اضافه کردیم . در سری جدید آوای ایرانی علاوه بر آوازهای این چهار استاد ،قطعاتی از اجراهای تاج اصفهانی ، ادیب خوانساری،عبدالوهاب شهیدی و ناصر مسعودی را نیز به مجموعه اساتید قبلی افزودیم.

کارگردان مجموعه آوای ایرانی ابراز اميدواري کرد یک بار دیگر مشکل پخش صدای استاد شجریان از صدا و سیما حل شود. منبع : مهر   

شرکت فرهنگی - هنری دل‌آواز با انتشار اطلاعیه‌ای از لغو کنسرت تابستان استاد «محمد رضا شجریان» در تهران و شیراز خبر داد. در این اطلاعیه آمده است: استاد محمدرضا شجریان و گروه "شهناز"  برنامه‌ای برای تابستان ۸۸ اجرا نخواهند کرد. متن اطلاعیه‌ی شرکت دل‌آواز را در ادامه می‌خوانید:

در پی تماس‌های مکرر علاقمندان بدین وسیله به اطلاع می رساند استاد محمدرضا شجریان و گروه شهناز در تابستان ۱۳۸۸ در داخل کشور هیچ برنامه یا کنسرتی نخواهند داشت. اطلاعات بیشتر در مورد کنسرتهای اروپایی گروه شهناز به‌زودی در سایت دل آواز  منتشر خواهد شد. منبع :‌ دل آواز

استاد محمدرضا شجریان، با ارسال نامه‌ای به رياست سازمان صدا و سیما، توقف پخش آثارش را در این رسانه خواستارشد. استاد شجريان در این نامه، از سرود ایران ای سرای امید به ویژه نام برده‌اند و اعلام کرده‌اند که این آثار به هیچ وجه مرتبط به شرایط کنونی نمی‌باشد. همچنین در این نامه تأکید شده است که سال ۱۳۷۴ نیز درخواست پخش نشدن آثارش به رئیس وقت سازمان ارسال شده است. متن نامه به ‌همراه تصویر آن‌را در ادامه می‌خوانید...

جناب آقای ضرغامی
رییس محترم صدا و سیمای جمهوری اسلامی

با سلام
همانطور که اطلاع دارید صدا و سیما در شرایط فعلی مستمراً اقدام به پخش سرودهای میهنی اینجانب به ویژه سرود "ای ایران ای سرای امید" می‌کند. جنابعالی مستحضرید این سرود و دیگر سرودهای خوانده شده متعلق به سال ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ است و هیچ ارتباطی به شرایط کنونی ندارد.
اینجانب در سال ۱۳۷۴ نیز اعلام کردم راضی به پخش آثار خود از صدا وسیما نیستم. مجدداً تقاضای خود را تکرار کرده و تاکید می کنم، آن سازمان هیچ نقشی در تهیه این آثار نداشته و شایسته است به حکم شرع و قانون سریعاً کلیه واحدهای آن سازمان از پخش صدا و آثار من خودداری کنند.
                                              

                                                          محمدرضا شجریان ۲۵/۰۳/۸۸

آقای مسعودی، در نوروز مردم به موسیقی علاقه‌بیشتری پیدا می‌کنند، چون به‌هر حال ایام شادمانی است. نوروز در موسیقی فلکلور گیلان چه جایگاهی داشته است؟

گیلان یکی از سمبل‌های نوروز است. همه استان‌ها برای نوروز حرف دارند. همه‌جا؛ جنوب، جنوب شرقی، جنوب غربی شرق ما مازندران از آن طرف آذربایجان. ولی گیلان به‌ خاطر شالیزارها، رودخانه‌های جاری (که حالا کم شده) حال و هوای دیگری دارد.

این‌ها خودش انگیزه‌‌ی ایجاد نشاط در نوروز است. خودمان زمانی که بچه بودیم نوروز را با رنگ و جلای دیگری می‌دیدیم، به‌تازگی عوض شده، حالا نوروز به شکل دیگر است. چون همه چیز عوض و مدرن شده. این است که من فکر می‌کنم یکی از منابع الهام شادی در فروردین، گیلان بود و نوروز گیلان.

اما می‌گویند موسیقی فلکلور گیلان حتی در اوج شادمانی‌اش هم حزن دارد؟

اصولاً در موسیقی ایرانی، حزن هست و موسیقی گیلان هم مجزای از موسیقی سنتی ما نیست.
‌پایه و ریشه آن است و از همان نشات گرفته است. یکی از خواص موسیقی ایرانی بالاخص موسیقی گیلان، همان اندوه‌های موجود در آن است که جذاب‌ترش می‌کند. چون پیوندی است از غم و شادی، بیم و امید، زیبای‌ها و یک‌مقدار حواشی‌ آن. گل بی‌خار وجود ندارد.

آقای مسعودی از شما به‌عنوان یکی از خوانندگان بزرگ موسیقی گیلان حتماً برای اجرا در نوروز دعوت می‌‌شود، شما از بین کارهای نوروزی‌تان کدام را بیشتر دوست دارید؟

من الان دو‌ سه سال است که در همین زادگاهم زندگی می‌کنم و در دو‌ سه سال هر سال کارهای جدیدی برای این‌جا با همین جوان‌های هنرمند این‌جا انجام داده‌ام که هر کدام به نوبه خودش چیزهای جالبی از آب درآمده‌اند. مردم هستند که تشخیص می‌دهند. چون ما هر چه می‌خوانیم برای مردم می‌خوانیم، آن‌ها هستند که نظر می‌دهند.

‌به‌نظر من کارهای بدی انجام نشده است. در دو‌ سه سال اخیر من دو‌ سه کار خوانده‌ام، یکی در تهران خوانده‌ام به‌نام «گیلان همیشه بهاره» برای استاد اکبرپور بوده است، یکی «گل باران» بوده و یکی «گل ناز». این‌ها کارهایی است که در آن‌جا خوانده‌ام.
‌

در این‌جا یکی از کارهایی که خوانده‌ام و فوق‌العاده موثر بوده در این سال‌های اخیر، «گیلان ترا قوربان» بوده است.

در این‌ها من بهار خواستگاری را خیلی با نوروز عجین می‌بینم، چون تمام حرف‌های نوروز در آن زده می‌شود. می‌گوید:

ساقی باور پیاله
که آموندره بهار
من عاشق بهارمه
می ‌دیل نره قرار
سرمای پشت‌ سر بنم
جه زمستان ببوم جدا
در سر دارم بشم دِ
به خواستگاری بهار
زمستان امرا جدا ‌بوندرم
بهار خواستگاری کرا شوندرم

این را آقای کنعانی از هنرمندان بسیار بسیار خوب نوشته و ارکستر آن را هم خودش انتخاب کرده است. جوان نیست، میان‌سال است. ولی بسیار در این کارها تبحر دارد.

‌این کار را ایشان با هنرمندی دوستان گیلان انجام داده و شعرش هم از شاعری است که اولین بار من ‌شعرش را خوانده‌ام. مردی است که عاشق گیلان و عاشق ادبیات است، منتها اشعارش را تا به حال عرضه نکرده است؛ این شعر را آقای حمزه رحیمی گفته‌اند. ‌ما نشسته‌ایم با هم دیگر این را پرورانده‌ایم و اجرا کرده‌ایم که کار قشنگی است.

«گیلان ترا قوربان» هم کاری است که استاد جعفر مهرداد ۳۰ سال پیش برای مرحوم فخرایی، ‌به‌خاطر کتاب جنگل ایشان سروده است.

منتها این شعر ‌همین‌طور ماند. یک نسخه‌اش را به من داده بودند که اگر فرصت کردم روی آن ملودی بگذارم. چون ایشان صدای من را خیلی دوست دارند.

ما سال پیش با کمک همین آقای کنعانی یک ملودی رویش گذاشتیم و آن هم خیلی طرفدار دارد، خوب شده است. یک «همراز» خوانده‌ام ‌متعلق به آقای مهراب مسرور است که از جوان‌های باذوق است. این‌ها همه گیلانی هستند. یعنی کارهای فعلی ما بیشتر گیلکی است و با کمک همین دوستان هنرمند گیلان آماده می‌شود. امیدوارم که این توفیق حاصل شود باز بتوانیم کارهایی انجام دهم.

می‌شود گفت که شما به اتفاق آقای پوررضا و زنده‌یاد عاشورپور، خاطره‌ی جمعی مردم گیلان هستید. این خیلی اتفاق مهمی است که‌ هنرمندی، به خاطره جمعی مردم‌ یک سرزمین تبدیل شود. چه احساسی دارید و چقدر در قبال آن احساس مسوولیت می‌کنید؟

یکی از چیزهایی که برای من خیلی مهم است و بارها هم گفته‌ام و چیز تکراری خواهد بود، ولی باز هم می‌گویم؛ این است که عاشق گیلان و متعهد به هنر خودم در گیلان هستم و دوست دارم تا آن‌جایی که می‌توانم موثر اگر هستم باشم.

برای خیلی از دوستان جوان من هم تا آن‌جایی که توانسته‌ام راهنمایی‌شان کرده‌ام برای این‌که شما طلایه‌داران بعدی این مرز و بوم هستید. شما که دست به قلم می‌برید، آن‌هایی که می‌خوانند، آن‌هایی که شعر می‌نویسند، آن‌هایی که موزیسین هستند، این‌ها همه باید تشویق شوند.

ما در روزگار خودمان مشوق‌ خودمان بودیم. برای این‌که دوروبر ما خیلی خلوت بود. خیلی درگیری زندگی و این چیزها ‌را نداشتیم. امروز زندگی خیلی مشکل شده و هر چیزی خیلی هزینه‌بر است.

باید به این جوان‌ها بها داده شود، چه در کارهای نوشتاری حالا شعر یا موسیقی یا داستان یا سناریو یا سوژه‌هایی که برای نمایش به درد می‌خورد. فقط مردم می‌توانند مشوق باشند. ولی دستگاه است که باید برسد، باید این‌ها را حفظ کند.

برای این‌که یک روزی ما به تاریخ می‌پیوندیم. پس بنابراین باید این تاریخ تداوم داشته‌باشد. ما وسیله این هستیم، متعهد به این هستیم که بگوییم و آن‌هایی که مجری هستند، آن‌هایی که کارهای اجرایی کل دست‌شان است باید بیشتر به این موضوع توجه کنند.

زیاد دل‌تان پر است انگار؟

نه، دل‌پری نیست. بحث این است که کمبودها سبب می‌شود که جوان‌ها دلسرد شوند. جوانی که می‌آید با تمام وجودش می‌گوید من این آهنگ را ساخته‌ام، ولی برده‌ام گفته‌اند این تعریف ندارد، یا حالا فعلاً فرصت آن نیست یا حالا شما باش بعداً به شما خبر می‌دهیم؛ این خیلی حساس است.

خودم یک روزی جوان بودم و از گل بالاتر به من می‌گفتند پژمرده می‌شدم. اما ما با آن فضایی که بودیم تحمل‌مان زیاد بود. یعنی اگر یک‌بار، دوبار، سه‌بار، ده‌بار، صدبار جواب رد می‌شنیدیم، کارمان تداوم داشت. کار را ول نمی‌کردیم.

ولی الان معیشت سخت شده است. این است که شما اگر بخواهید دست به قلم ببرید و بخواهید نویسنده شوید، بخواهید خبرنگار شوید؛ شرایط که برای شما مهیا نباشد‌، چه می‌شود، به کجا می‌رسد؟ هر دستگاهی، هر سیستمی، هر سازمانی برای جذب آن کارش، باید شرایطش را فراهم کند. این یک چیز منطقی است. هیچ کس دل خالی ندارد. همه‌ی دل‌ها پر است. ولی آرزو می‌کنیم که همه این دل‌ها یک روزی شاد باشند.

یک سوالی که من از خیلی‌ها شنیده‌ام این است که چرا آقای مسعودی به ندرت کنسرت می‌دهد؟

من ۵۵- ۵۰ سال است که دارم می‌خوانم و از سال ۱۳۳۶ از همین رشت می‌خواندم آن زمان که ما خیلی جوان بودیم در مدرسه بودیم این‌جا کنسرت می‌گذاشتیم؛ ۵ هزاری، یک تومانی. در تئاتر، در سینما سعدی، ‌مدرسه شاپور، مدرسه ارامنه این‌جاها برنامه می‌‌گذاشتیم.

ولی در طول مدت خوانندگی‌ام فقط چند بار به‌طور نمادین کنسرت برگزار کرده‌ام. از جمله برای «انجمن شیر خورشید»آن زمان یا یک دفعه «هنر برای مردم»‌، چند بار هم برای نظام پزشکی و دانشکده پیام نور به‌طور خیلی ناقص و اخیراً هم برای صدمین سال شهرداری رشت برنامه‌ای داشتم.

یکی از افتخارات ما است که ما در این شهر ۱۰۰ ‌سال سابقه بلدیه داشته باشیم. یعنی به فاصله‌ی کمی با تهران یا تبریز. پس قدمت داریم.

از ما دعوت کردند از طریق شورای شهر، یک کنسرت یک شبه‌ای ما در باشگاه کارگران گذاشتند، فوق‌العاده مورد اقبال قرار گرفت. ‌ولی مدعوین آن از همه اقشار نبودند. بلیت این کنسرت باید تقسیم می‌شد بین صدا و سیما، بین آموزش و پرورش و بین سازمان‌های فرهنگی‌. چون بلیت افتخاری بود و تقسیم‌‌کننده‌ هم خودشان بودند، همه گله‌مند بودند البته چهار هزار نفر جمعیت بود به تصدیق افرادی که آن‌جا بودند خیلی مورد محبت قرار دادند، خیلی خوب بود، خیلی تشویق کردند.

شما خیلی بزرگوار هستید، اما من فکر می‌کنم شان آقای مسعودی بالاتر از این است که در سالن کارگران کنسرت برگزار کند. برای همین صدسالگی شهر رشت هم من فکر می‌کنم حتی اگر در میدان بزرگ شهر هم برای شما کنسرت برگزار می‌کرند در فضای آزاد قطعاً با استقبال زیادی مواجه می‌شد. فکر می‌کنم تا اندازه‌ای به شما بی‌مهری می‌شود؟

پروین اعتصامی می‌گوید: «چه‌کنم نخ کم است و سوزن نیست» خیلی اتفاقات باید بیفتد،‌ یک شهر باید تعطیل شود تا شما بتوانید در شهرداری برنامه اجرا کنید. شما فکر کنید کسی که بیاید برنامه را ببیند باید یک جای امن و آسایشی داشته باشد که به آسایش دیگران لطمه نزند.‌ فضا، فضای تنگی است، ما سالن نداریم.

نه، برای مثال گفتم. وگرنه منظور من هم یک سالن بزرگ بود.

بله، یک سالن بزرگ در یک جایی مثل استادیوم در یک فصل خوب. به من خیلی اصرار کردند، تا حالا کنسرت نگذاشته‌ام. الان هم دیگر فکر می‌کنم که چند صباحی دیگر بیشتر ‌قادر به خواندن نباشم. طبیعی است. ولی سعی می‌کنم که اگر کنسرتی گذاشتم، چند شب و به‌طور منظم و خوب بگذارم و امیدوارم که قادر به این کار باشم.

متاسفانه این‌جا دوستان هنرمند ما با هم‌ ارتباط خوب و تنگاتنگی ندارند. دور هم جمع نمی‌شوند، هم‌دیگر را پذیرا نیستند. به این دلیل آدم کمی کسل می‌شود. این است که باید یک فکر بزرگ کرد. باید با ده پانزده تا ساز برای خواندن ده بیست‌ آهنگ، سه ماه تمرین کرد.

بعد شما هر چیزی می‌خواهید بخوانید، مردم از گذشته خاطره دارند، این‌ها نباید ممیزی شود. در هیچ‌کدام از کارهای من خلاف اصول نیست. یا محلی است یا فارسی. چون من نصف کارهایم فارسی است. بنابراین باید آن فضایی را ایجاد کنیم که ‌ما با ده پانزده تا موزیسین دو سه ماه تمرین کنیم وبعد بیاییم چند شب برنامه بگذاریم.

یکی از ماندگار‌ترین آثار شما حتی در سطح ملی، ترانه کوچک جنگلی است شاید خیلی‌ها زبان گیلکی را بلد نباشند. اما با آن کار ارتباط برقرار می کنند، کوچک جنگلی در چه شرایطی خلق شد؟

این ترانه، داستانی دارد و آن این است که این کار آجنگل» نه شاعرش مشخص است، نه آهنگ‌سازش. زمانی که ما کلاس اول دوم ابتدایی بودیم این زمزمه می‌شد و همین شعرها خوانده می‌شد، منتها کلمات پراکنده بود.

ملودی این کار را آن آقایی که تنظیم کرده، نساخته است. ملودیش را گرفته است. از کی گرفته؟ از یک خانمی که سابقه فرهنگی و هنری در این شهر دارد و از هنرپیشه‌های قدیمی گیلان، خانم فرخ‌لقاء هوشمند است.

آن زمان که من رشت بودم یک مدتی هم تئاتر کار می‌کردم که خانم هوشمند با ما در تئاترهایی که آواز داشت، با هم می‌خواندیم. منتهی ایشان پیشکسوت‌تر از ما هستند.

آقای میرزمانی گفت که این آهنگ را خانم هوشمند برایش خوانده، و او بر اساس‌ آن ارکستراسیون را نوشته و تنظیم کرد. کاری بسیار ماندنی است. درگذشته ما این را پراکنده می‌خواندیم.

چقدر جنگلا ‌خوسی
ملتا واسی
خسته نوبوستی
میرزا کوچی خانای
تره گما میرزاکوچی خانای

ولی همان‌طور که گفتم ملودی اصلی آن را خانم فرخ‌لقا هوشمند به آقای ‌میرزمانی گفت و ایشان درست هم خواند. چون آن زمان‌های نوجوانی و بچگی من هم همین‌ها بود و آن خانم واقعاً آن چیزی را که از نیاکانش امانت بود، پیش خودش حفظ کرد. چون دارای صدا بود و خوب می‌خواند، این را برای میرزمانی خوانده و او نت‌اش کرد و این را یک آقای دیگر خوانده بود.

سه قسمتش را پخش کردند. من اصلاً از سال ۵۷ تاسال ۶۵ فعالیتی در سازمان صدا و سیما نداشتم. روز اول جزو کسانی بودم که برای خواندن دعوت شدم. منتها حالا سلیقه‌ها جور دیگر بود یا دوست نداشتند یا چه بود، چیزی برای من نساختند.

من هم دیگر نرفتم تا برای سریال میرزا کوچک خان جنگلی از من دعوت کردند. بعد از جنگل هم آمدند گفتند آلبوم بده که «کوراشیم»، «پرچین»، «قلندر» و بعد هم «هلاچین» را خواندیم.

یکی دو کار دیگر هم در دست دارم که ان‌شاءالله آلبوم‌ها را بیرون می‌دهم که یکی آن موسیقی سنتی خواهد بود‌. اشعاری که از قدما است و حالت قلندرانه دارد. جزو کارهای خوب خواهد بود. به اضافه چندتا کار محلی که باید انجام بدهم.

یعنی در سال ۸۸ منتشر می‌شود؟

سعی می‌کنم تا آخر سال ۸۸، چند تا از این کار را انجام دهم.

گفتید که سه‌ قسمت سریال «کوچک جنگلی» پخش شده بود، بعد از شما دعوت کردند که بخوانید. یعنی شما در حین پخش، ترانه‌تان را ضبط کردید؟

بله، یک آقایی خوانده بود، ایشان خیلی هم زحمت کشید. منتها گیلانی نبود، سواد موسیقی داشت ،ولی گیلانی نبود. گویشش غلط بود. در گویش ایراد گرفتند.

مرحوم جهانگیرخان سرتیپ‌پور به من زنگ زد که این چیست که دارد پخش می‌شود؟ گفتم ببخشید، من دارم گوش می‌دهم، ولی من مسوول آن نیستم. گفت یعنی مسعودی این‌جا باید باشد، بعد این صدا پخش شود؟ این‌که گیلک نیست، این‌که ادای گیلک‌ها را در‌می‌آورد.

گویا به سیما منتقل کردند و آقای راغب، آقای میرزمانی که این آهنگ را تنظیم کرده بود، آقای محسن کلهر که صدابردار بود و آقای علی اکبرپور (که یکی از هنرمندان بزرگ گیلان ماست که شاید من بیش از ۵۰ آهنگ از ایشان خوانده‌ام) این‌ها با با آقای بهروز افخمی هماهنگ شدند و به من تلفن زدند. گفتند بیا این را بخوان. گفتم چرا حالا؟

این جمله هیچ‌وقت یادم نمی‌رود، به من گفتند شما این‌جا نیستید. گفتم من کجا هستم؟ گفتند شما آمریکا هستید. گفتم اگر رشت هم جزو آمریکاست، بله من آمریکا هستم. ‌من همین‌جا هستم. به هر جهت رفتم و خواسته‌شان را اجابت کردم و از این بابت هم بی‌نهایت خوشحالم.

پس فرصت خیلی کمی داشتید، نه؟

نوارِ کار شده بود و انجام‌شده‌ی صدای آن آقا را گذاشتند کنار، نوار بی‌کلامش را آوردند برای من و من در خدمت آقای میر‌زمانی دو جلسه تمرین کردیم و رفتیم در استودیو. ظرف یک ساعت و نیم کار را تحویل دادیم.

آقای مسعودی، در نوروز همیشه حرف از امید است. اما دوست دارم بپرسم با نگاهی واقع بینانه آیا فکر می‌کنید مسعودی‌ها و پور‌رضاها و عاشورپورها که از چهره‌های ماندگار موسیقی ما هستند، تکرار شوند؟

شما و شنوندگان جوان شما این را بدانند که اگر یک روز امید ازبین برود، نفس کشیدن هم قطع می‌شود. ما به امید زنده هستیم و باید باشیم.

معلوم است، امیدواریم تمام تلاش ما این است که بتوانیم آن چیز را که داشته‌ایم، سرپا نگه‌داریم و باید ای‌نطور باشد. وگرنه هرکسی می‌رود کنج خانه‌اش می‌نشیند و می‌گوید به من چه؟

بله، باید امیدوار بود و امیدواریم. می‌بینم جوانانی را که خیلی فعال هستند، از بعضی جهات از گذشته‌گان پیشی دارند و از بعضی جهات خیلی راه دارند که تحملش را باید داشته باشند. ‌فقط این‌که من سواد دارم یا این مدرک را دارم، کافی نیست. این‌ها چیزهایی احساسی، درونی و فطری است. آن باید باشد که هست و باید این‌ها را پرورش داد.

وقتی که تبلور پیدا کنند، خودبه‌خود رشد می‌کنند. معلوم است موسیقی باید باشد و هست. جوان‌های ما خیلی ذوق دارند، خیلی پویا هستند. منتها باید کمک‌شان کرد.

آن زمان به‌قول گیلک‌ها امره دوشکول نزیده‌اید، خودمان خودمانه دوشکول زییم. (آن موقع کسی تشویق‌مان نمی‌کرد، خودمان، خودمان را تشویق می‌کردیم.)

شاید منع‌مان هم می‌کردند. اَ کار چیه؟ مگه خواندنم مه ره کاره‌؟ دیوانا بوستی؟ خایی خواننده بیبی؟ خایی نوازنده بیبی؟ اَمی آبرویا خواهی ببری؟ (این چه کاری است؟ مگر خواندن هم کار است؟ دیوانه شده‌ای؟ می‌خواهی خواننده شوی؟ می‌خواهی نوازنده شوی؟ می‌خواهی آبروی ما را ببری؟)

الان اینطور نیست. در مدارس موسیقی، هنرهای زیبا، گرافیک و هنرهای دیگر پر از دانشجو است و این‌ها باید از هر دو جهت خودشان را آماده کنند. هم کار علمی ‌کنند، هم کار عملی ‌کنند، هم کار تجاری باید داشته باشند. باید حوصله داشته باشند، دقت بکنند، نگویند دوتا نت یاد گرفتم، دیگر همه چیز را می‌دانم. نه، این‌طور نیست.

گفت: هزار نکته‌ی باریک‌تر ز مو این‌جا‌ست، نه هر که سر بتراشد قلندری داند.

باید سعی کنند این‌ها را حفظ کنند. ما باید کمک‌شان کنیم و آرزویم این است. الان هم که پیش شما نشسته‌ام دارم قدم در هفتاد و سومین سال زندگیم می‌گذارم و احساس می‌کنم خیلی جوانم، چون خیلی جوان‌ها مرا دوست دارند و خیلی با جوان‌ها مانوس هستم. منبع : راديو زمانه  

استاد محمدرضا شجریان درباره‌ی پروژه‌ی باغ هنر بم اعلام کرد: «ماه‌هاست که توان ما به جای پیشبرد پروژه به رفع حاشیه‌ها و مشکلات برخاسته از آن معطوف شده است. من دیگر توان مقابله با این همه موانع و دشواری‌های ناروای ایجادشده را ندارم. حال که مقامات استان تمایلی برای حضور من و همکارانم ندارند، توصیه حافظ بزرگ را عمل می‌کنم که فرمود: «ما آزموده‌ایم در این شهر بخت خویش / بیرون کشید باید از این ورطه رخت خوی استاد آواز ایران، خطاب به ریاست شورای اسلامی شهر بم، یعقوب دریجانی نوشته است: «احتراماً همانطور که استحضار دارید به دنبال زلزله‌ی مهیب و دلخراش بم، اینجانب براساس احساس وظیفه‌ی ملی و انسانی هم‌چون سایر هم‌میهنان و انسان‌دوستان جهان برای کمک به مردم رنج‌دیده بم آمدم. از آنجایی که اهالی بم خود بهتر از نیازها و شرایط زندگی سخت آگاه بودند، موضوع را با آن‌ها در میان گذاشتیم تا بر اساس نیازی که تشخیص می‌دهند، اقدام کنیم. جناب آقای دکتر اسماعیلی ریاست محترم وقت شورای شهرستان بم معتقد بود که در حال حاضر بازسازی روحیه مردم در اولویت است و هنر می‌تواند شور زندگی را مجدداً به آنان بازگرداند. لذا درخواست کرد، کمک فقط به ساخت یک بنای فیزیکی منحصر نشود و آن را محدود به یک دوره زمانی خاص نکنیم.» شجریان ادامه داد: «با مشورت‌های دیگران سرانجام ایده‌ی تأسیس باغ هنر بم شکل گرفت تا نهادی باشد برای پژوهش، آموزش و اجرای فعالیت‌های هنری تا از این طریق طراوت و شادابی را به فضای اجتماعی و فرهنگی بم بازگرداند. گرچه می‌دانستیم کاری دشوار، زمان‌گیر و پرهزینه در پیش است اما وقتی نیازهای منطقه را دیدیم، با همه سختی‌های پیش رو، پا به میدان نهادیم. می‌دانستیم کاری چنین بزرگ به همت جمعی پیش می‌رود. از این رو، موضوع را با جامعه هنری و فرهنگی در میان گذاشتم و در خانه هنرمندان که همه نهادهای صنفی هنری حضور دارند، مساله مطرح شد و جلساتی را با نهادهای مختلف هنری برگزار کردیم. هنوز هم وقتی به یاد می‌آورم که چگونه هم‌میهنان ما از نقاط دور و با وجود شرایط سخت زندگی‌های اقتصادی خود، آنچه را در توان داشتند، عرضه کردند، به شوق می‌آیم. هم‌چنین موضوع را با افکار عمومی در میان گذاشتیم تا هر کس که تمایل دارد، گامی در این کار انسان‌دوستانه بردارد. دوستان مطبوعاتی به ویژه خبرنگاران جوان نیز تلاش کردند موضوع را در افکار عمومی زنده نگه دارند و آتش این میل هم‌چنان فروزنده بماند. هنوز هم وقتی به یاد می‌آورم که چگونه هم‌میهنان ما از نقاط دور و با وجود شرایط سخت زندگی‌های اقتصادی خود، آنچه را در توان داشتند، عرضه کردند، به شوق می‌آیم. برای آن که این پروژه نه در قالب یک فعالیت و کار شخصی بلکه به صورت نهادی پیش رود، همکارانی از میان تخصص‌های مختلف برگزیده و شورایی برای سیاست‌گذاری باغ هنر بنا شد تا کار با خرد و همت جمعی پیش برود. سیاست محوری ما پیشبرد پروژه از طریق مشارکت مردم بود و به جستجوی روش‌های تازه‌ای بودیم که توان نهادهای مستقل و نیروی مردمی را به کار گیرد و این خود آزمون تجربه‌ای بود که می‌توانست در پروژه‌های دیگر هم سودمند باشد. تجربیات سودمندی در باره مشارکت مدنی به ویژه با نهادهای هنری و انجمن مهندسین کشور داشتیم که به موقع خود و به منظور تدوین روش‌های مشارکت، منتشر خواهیم کرد. این شعله کوچک رفته رفته آتشی شورانگیز شد. نقطه آغاز این کار با حدود ۴۰۰ میلیون تومان که از محل برگزاری کنسرت‌ها و فروش دی وی دی‌های آن شکل گرفت. با کمک‌های مالی جمع‌آوری شده تا کنون بیش از یک میلیارد تومان در باغ هنر هزینه شده است. اگر بخواهیم کارهای داوطلبانه‌ای را که بدون چشم‌داشت مالی و به اعتبار اعتماد انجام‌ شده، به این مجموعه اضافه کنیم، ارقام آن بسیار بیش از این خواهد شد. پروژه باغ هنر بم با چنین همتی و تنها با استفاده از امکانات مردم انسان دوست و هنر پرور ایران زمین مراحل پیشرفت را پشت سر گذاشت. شورای شهر بم، طبق توافقنامه‌ای زمینی به وسعت 14 هکتار (بخشی از پارک ۲۲ بهمن) را برای تاسیس باغ هنر بم تحویل ما داد. در مرحله نخست 30 هزار متر مکعب خاکبرداری شد و سپس عملیات ساخت سازه آغاز شد و تا کنون ۳۲۰۰ متر از سازه مدرسه، ۱۴۰۰ متر کتابخانه و ۱۴۰۰ متر نگارخانه (در مجموع ۶۰۰۰ متر از ۸۰۰۰ متر) تکمیل شده است. اهل فن می‌دانند که تکمیل سازه به ویژه با رعایت معیارها و استانداردهای ضدزلزله نیازمند انجام چه مراحل مقدماتی است و شرح تفصیلی آن از حوصله این نامه خارج است. بزودی گزارش تفصیلی اقدامات انجام شده را از طریق رسانه‌های گروهی در اختیار قرار خواهیم داد. فعالیت‌های انجام گرفته را به اختصار گفتم تا جنابعالی و همکاران محترمتان در جریان این کار قرار گیرید و بدانید که این کار فقط با توان مردم و نیروی عشق به مردم پیش رفته است. شور و شوق من و همکارانم و همه کسانی که دست یاری ما را فشردند، وصف‌ناپذیر است. شاید گمان شود چنین کاری بدون سختی‌های متعارف اداری پیش رفته است. گرچه همواره از لطف و همکاری کارکنان اداری برخوردار بوده‌ام اما قواعد اداری چندان هم که تصور می‌رود، سهل و ساده نبود. اخذ مجوز اجازه حفر چاه اختصاصی برای باغ هنر، تعیین مرز آن با پروژه همجوار و اموری مانند این- که اعضای پیشین شورای شهر در جریان آن بوده‌اند- خود ماجرایی طولانی و پرفراز و نشیب است. فعالیت‌های انجام گرفته را به اختصار گفتم تا جنابعالی و همکاران محترمتان در جریان این کار قرار گیرید و بدانید که این کار فقط با توان مردم و نیروی عشق به مردم پیش رفته است. شور و شوق من و همکارانم و همه کسانی که دست یاری ما را فشردند، وصف‌ناپذیر است. روزی از همه این عزیزان و به‌نام یاد خواهم کرد ولی مجال را مغتنم شمرده و از شادوران مهندس بهاءالدین ادب یاد می‌کنم که با وجود بیماری سخت در واپسین لحظات عمر گرانقدر خود، شورمندانه و پرامید تلاشی چشمگیر کرد و نهادهای مختلف مهندسی را گردآورد تا ما را همراهی کنند و این عزیزان هنوز نیز در کنار ما هستند. وصف ماجرا گفتم تا بگویم بعد از این همه، وقتی سازمان‌های رسمی و دولتی به میدان آمدند، چگونه آبی سرد بر روی این آتش ریختند. شرح این ماجرا گفتم تا بگویم که چگونه کاری را که عشق رهنمون گشت، روحی سرد و اداری به خاکستر کشاند. ما در نظر داشتیم در آن خطه از سرزمین ایران عزیز، کاری فرهنگی و اجتماعی انجام دهیم و ساختمان و کالبد تنها زمینه‌ و بهانه‌ای بود. اما نگاه سرد اداری، کالبد را اصل گرفت. من و همکارانم در این پروژه و جامعه هنری که دست یاری مرا فشرده بودند، برای تاسیس یک بنا نیامده بودیم بلکه می‌خواستیم توان فرهنگی و هنری جامعه را به بم بیاوریم. استحضار دارید که دولت در جلسه مورخ ۳ دی‌ماه ۱۳۸۶ با حضور نماینده ویژه رییس جمهور در ستاد راهبری و سیاست‌گذاری بازسازی بم به استناد اصل یکصد و بیست و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با رعایت تصویب نامه شماره ۵۹۵۴۴ ت ۳۷۶۶۲. ه مورخ ۱۸ تیرماه ۱۳۸۶ مبلغ ششصد میلیون تومان برای تکمیل فاز اول باغ هنر بم تخصیص داد. حسب درخواست اداری، پیمانکار مورد اعتماد خود را برای انجام این کار معرفی کردیم، کسی که سال‌های متمادی است در تمامی ساخت و سازهای مردمی که انجام آن را توفیق داشته‌ام، بی‌چشمداشت خدمت کرده است. اما طی فرایندی که مسئولان باغ هنر بم هرگز از آن اطلاعی نیافتند، با خبر شدیم مقامات استان بدون توجه به تناسبات اداری و جایگاه حقوقی، پیمانکار دیگری را که تاکنون در جریان هیچ یک از مراحل نبوده‌ است، انتخاب کردند. پیمانکار اعزامی نیز با حمایت مقامات استانی در محل طرحی که پیمانکار منصوبه از طرف اینجانب در آن مشغول به کار است، حضور می‌یابد و بدون موافقت با ما و بی‌توجه به الزامات فرهنگی و اجتماعی پروژه و فارغ از ملاحظه رنجی که برای برافراشتن این بنا مصروف شده، دست به ساخت و سازهای غیرمرتبط و خارج از طراحی‌های مهندسی پروژه زده که تنها به اختلال روال امور منتهی شده است. ماه‌هاست که توان ما به جای پیشبرد پروژه به رفع حاشیه‌ها و این مشکلات برخاسته از آن معطوف شده است. من دیگر توان مقابله با این همه موانع و دشواری‌های ناروای ایجاد شده را ندارم. طی جلساتی که با برخی مقامات اداری استان در تهران داشتیم و بر اساس مذاکرات متعددی که همکاران اینجانب با مقامات داشته‌اند، از آنان خواستیم به نحوی تصمیم بگیرند که این کار انسان‌دوستانه مختل نشود و مطابق روال طراحی شده، پیش برود. بارها به آنان متذکر شدم که ما را «ساختمان‌ساز» نپندارند و به این بیاندیشند که من و دوستانم برای انجام کاری فرهنگی و هنری با مشارکت اهالی فرهنگ و هنر این دیار به این عرصه آمده‌ایم. ساختمان تنها نماد یک آغاز است و نه پایان آن. به آنان فلسفه شکل‌گیری این کار را که بر اساس مذاکرات اولیه با جناب آقای دکتر اسماعیلی ریاست محترم وقت شورای شهر بم مطرح شده بود، یادآور شدیم. متاسفانه به دلیلی که بر ما آشکار نیست، این سخنان شنیده نشد و ‌هم‌چنان هم نمی‌شود. من هیچ‌گاه این همه میل به کمک و اصرار برای تحمیل یک پیمانکار به رغم اختلال در روال امور را درنیافتم. ماه‌هاست که توان ما به جای پیشبرد پروژه به رفع حاشیه‌ها و این مشکلات برخاسته از آن معطوف شده است. من دیگر توان مقابله با این همه موانع و دشواری‌های ناروای ایجاد شده را ندارم. حال که مقامات استان، تمایلی برای حضور من و همکارانم را ندارند، توصیه حافظ بزرگ را عمل می‌کنم که فرمود ما آزموده‌ایم در این شهر بخت خویش بیرون کشید باید از این ورطه رخت خویش از آنجایی که از ابتدا با شورای محترم شهر بم طرف بودیم، اکنون نیز رسماً این پروژه را به همان شورا تحویل می‌دهیم. اسناد مربوطه را هم متعاقبا تقدیم شورای شهر خواهیم کرد. به منظور احترام به اعتماد مردم، نسخه‌ای از گزارش مالی و عملکرد پروژه هم به افکار عمومی تقدیم خواهد شد. در اینجا مجال نیست از همکارانم و کسانی که دست یاری ما را فشردند، به نام یاد کنم. در گزارش عملکرد پروژه، به اعتماد این عزیزان و مردم همراه ادای دین خواهم کرد. آنچه ما را به این وادی کشاند، عشق و دین به مردم بم بود. هم‌چنان رنج این عزیزان را در یاد دارم و هر بار که فرصتی دست دهد، آن را به یاد خواهم آورد تا فراموشی، میل به «انسان بودن» را در ما از میان نبرد. به مردم بم هم می‌گویم که هم‌چنان بر میثاق دوستی و مهر هستم و برای برنامه‌های فرهنگی و هنری که بنا بود در باغ هنر به اجرا درآید، به موقع پا به میدان خواهم گذاشت. خاک پای مردم ایران محمدرضا شجریان

جا مانده از آتش کاروان                        

واگویه های یک ترانه سرا پس از نزدیک به پنجاه سال، جامه عمل پوشید. آن که با آهنگ علی تجویدی هم آهنگ می شد و می سرود: " آتشي ز کاروان جدا مانده،  اين نشان ز کاروان بجا مانده، ... من هم ای یاران تنها ماندم، آتشی بودم بر جا ماندم" اینک به کاروانیان پیوست. سرنوشت محتومی است و نیازی نیست تأسف بخوریم. سفری اجباری که از اختیار ما بیرون است. تنها می توان تا حدودی کیفیت آن را تغییر داد و این مهم را بیژن ترقی خوب به پایان رساند و مصداق روشنی از گفته سعدی گردید که می فرماید: سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز .

 ترقی نیز انسانی همانند ما بود و ترانه سرایی همانند هزاران ترانه سرای دیگر. اما یک ویژگی کمیاب داشت که او را ترقی کرد و حسابش را از دیگران جدا نمود. آن چه می گفت از سر درد بود و یا بهتر بگوییم از ته دل. پس لاجرم به دل می نشست. چه آن هنگام که آهنگسازی می خواست، واژه های بی جان را به نوا جان دهد و چه آن هنگام که خواننده ای قرار بود ساخته ذهن او و آهنگساز را به تارهای هنجره خویش بسپارد. در نتیجه شنوندگان نیز خواهی و نخواهی وارد این ماجرا می شدند و با هر بار خوانش آن ترانه ها، هم آهنگ می شدند. "آتش کاروان" اش بی تردید یک نقطه فروزان در کارنامه هنری اش بود. زنده یاد علی تجویدی و بانو دلکش (عصمت باقر پور) نیز با همین ترانه، بر سر زبان ها افتادند. گر چه کارنامه پر و پیمان هر سه تن، خیلی بیشتر از "آتش کاروان" است.

       بخشی از آتش کاروان سروده بیژن ترقی با صدای دلکش را بشنوید

 او خیلی خوش اقبال بود که در دوران پیری هم چشمه ذوقش می جوشید و درخواست پیمان سلطانی رهبر ارکستر ملل را بی پاسخ نگذاشت. ترانه پایانی اش که "نام جاوید وطن" عنوان گرفت، با آهنگی از موسیو لومر، تنظیم پیمان سلطانی و صدای سالار عقیلی، نشانی از آن ترانه ها و آهنگ های جذاب دوره رادیو داشت و در عین حال جلوه ای امروزی به خود گرفته بود. ترقی این ترانه زیبا را بدون هیچ چشم داشتی به ارکستر ملل تقدیم کرد. آن هم درست در زمانه ای که برخی ترانه سرایان امروزی در نخستین برخورد، صحبت از 500 هزار تومان برای هر ترانه می کنند و چانه پشت چانه می زنند تا درمی بیشتر بیندوزند نه این که دلی را به وجد آورند.

  نام جاوید وطن، سروده بیژن ترقی با تنظیم پیمان سلطانی و صدای سالار عقیلی را بشنوید

و چه دل پری داشت از این بی هنران همه جا حاضر که به زعم وی هرزگی و هرزه درایی می کنند. در یکی از نامه هایش به رئیس موسسه نغمه شهر که بزرگداشتی هم برایش گرفته بود، از این هرزه درایی ها، لب به سخن می گشاید و می گوید:

از خون جوانان وطن لاله دمیده

ای عارف موسیقی ایران به  کجایی؟

گشتند همه شاعر و خواننده مشهور

خواننده ولیکن به چه آهنگ و نوایی

بازیچه اطفال شده شعر و ترانه

مبهوتم از این هرزگی و هرزه درایی

گر بزم هنر بود به صد شرم و حیا بود

اکنون نه هنر مانده و نه شرم و حیایی

منبع :موسيقي ما

                       روحش شاد يادش گرامي

«بیژن ترقی» ترانه سرای برجسته به علت نارسایی تنفسی جمعه شب درگذشت.

این ترانه ‌سرای پیشکسوت 80ساله،مدتی بود که به علت آرتروز پیشرفته قادر به حرکت نبود. زنده ياد ترقي در آخرین مصاحبه اش گفته بود:چیزی برایم باقی نمانده است. کتابخانه را تعطیل کردم و خانه‌ام را برای تأمین هزینه‌های درمان فروختم. بیمه هم کاری برای من نکرد، فقط یک بار آمدند و دیگر پشت سرشان را هم نگاه نکردند. هزینه‌های درمانم را خودم پرداخت کردم و الحمدالله راضی‌ام.

بیژن ترقی متولد سال 1308 در تهران از 20سالگی ترانه‌سرایی را آغاز کرد و نزدیک به شصت سال آثار مختلفی از جمله مجموعه‌ی «از پشت دیوارهای خاطره» شامل خاطرتی از نیما یوشیج، شهریار، رهی معیری و... و «آتش کاروان» دربرگیرنده‌ی مجموعه‌ی سروده‌ها را منتشر کرد. مراسم تشییع پیکر این هنرمند دوشنبه ششم ارديبهشت برگزار خواهد شد.

گيله‌لو در گذشت این هنرمند را به خانواده آن مرحوم وبه جامعه هنری ايران  تسلیت می گوید. 

          روحش شاد يادش گرامي

آه باران اثر جدید

استاد محمد رضا شجریان

منتشر شد